Betogers in Irak eisen verkiezingen

Tienduizenden betogers hebben vanochtend in de Zuid-Iraakse stad Basra steun betuigd aan de eis van een gerespecteerde geestelijk leider dat zo snel mogelijk verkiezingen in Irak moeten worden gehouden.

Groot-ayatollah Ali Sistani, de invloedrijkste shi'itische geestelijke in Irak, onderstreepte afgelopen zondag nog zijn bezwaren tegen de selectieprocedure die de Amerikaanse autoriteiten met de Iraakse regeringsraad is overeengekomen voor een nieuwe nationale assemblee. Volgens Sistani moeten algemene verkiezingen worden gehouden voor deze assemblee, die de interimregering moet kiezen waaraan de Amerikanen voor 1 juli de soevereiniteit willen overdragen.

De betoging in het overwegend shi'itische Basra, de op een na grootste stad van Irak, was het laatste teken dat veel shi'ieten Sistani's eis steunen. Shi'ieten vormen ongeveer 60 procent van de Iraakse bevolking. ,,Ja, ja tegen Sistani; nee, nee tegen de benoemingen'', scandeerden de betogers die de straat waren opgegaan in antwoord op een oproep van Sistani's vertegenwoordiger in Basra.

Daarmee verzwaarde Sistani de druk op de Amerikaanse autoriteiten en de meerderheid van de regeringsraad die zijn eis verwerpen. Zij onderstrepen dat zij Sistani hogelijk respecteren maar dat het fysiek onmogelijk is verkiezingen te houden voor 1 juli, onder andere wegens het ontbreken van een kiezersregistratie en de onveiligheid. Sistani liet zondag weten dat de tijdlimiet van 1 juli voor de soevereiniteitsoverdracht kan worden verschoven. Maar daar willen de VS en de meerderheid van de leden van de regeringsraad niet aan.

Amerikanen en regeringsraad oefenen nu druk uit op de Verenigde Naties om een rol als toezichthouder te gaan spelen in de selectieprocedure, die volgens de huidige plannen een serie politieke bijeenkomsten in alle Iraakse provincies omvat. Sistani heeft ook gewezen op de noodzaak van een VN-rol. VN-secretaris-generaal Kofi Annan heeft in oktober alle buitenlandse medewerkers van de VN uit Bagdad teruggetrokken nadat zij tweemaal van aanslagen doelwit waren geweest. Veiligheid is één element dat terugkeer van de VN in de weg staat; daarnaast heeft Annan de noodzaak onderstreept van ,,helderheid'' over de positie van de VN. Maandag spreekt een Amerikaans-Iraakse delegatie in New York met Annan.

De gevangen Iraakse ex-leider Saddam Hussein wilde dat zijn aanhangers behoedzaam omgaan met buitenlandse islamitische strijders die Irak binnenkomen om tegen de Amerikanen te vechten. Hij was bang dat dezen een andere agenda hebben dan zijn Ba'athpartij. Dat blijkt volgens Amerikaanse functionarissen uit een document dat bij zijn gevangenneming werd gevonden. De New York Times, die als eerste melding maakte van het document, noemde het het tweede bewijs dat Washingtons aanname van samenwerking tussen Saddam en Al-Qaeda ongefundeerd is.