Strijd tussen magistratuur en politiek verhardt

De uitspraak van het Constitutioneel Hof gisteren laat zien hoe hevig de strijd tussen de rechterlijke macht en de politiek in Italië is.

Voor de tweede keer in een korte periode krijgt een wet gemaakt door de regering-Berlusconi het predikaat ongrondwettelijk. In december stuurde de Italiaanse president Carlo Azeglio Ciampi de nieuwe mediawet al terug naar de Kamer, omdat deze het pluralisme in de informatievoorziening bedreigt. En gisteren heeft het Constitutionele Hof de wet afgewezen die de strafrechterlijke immuniteit van de premier garandeert, omdat deze het grondwettelijk principe van gelijkheid en het recht van elke burger op verdediging schendt.

Beide wetten waren overduidelijk bedoeld om premier Berlusconi persoonlijk te bevoordelen. De mediawet stelde hem in staat om zijn televisiemonopolie uit te breiden. En de immuniteitswet redde hem van een veroordeling.

Het blokkeren van de wetten heeft Berlusconi en zijn coalitiegenoten in het nauw gebracht. Ze realiseren zich dat ze niet ongestraft wetten ad personam kunnen aannemen. Ze moeten accepteren dat Berlusconi opnieuw verdachte is. En dat frustreert, zo blijkt uit de eerste reacties.

Het was uitgerekend minister van Justitie Roberto Castelli die gisteren liet weten dat de strijd tussen de rechterlijke macht en de politiek weer in alle hevigheid zal oplaaien. Hij zei: ,,Ik vrees dat de polemieken weer veel harder zullen worden.''

In werkelijkheid was de strijd tussen beide partijen nooit echt geluwd. Want het waren uitgerekend de rechters uit Milaan, onder wiens hoede de strafzaak tegen Berlusconi plaatsvond, die een motie van wantrouwen tegen de politiek indienden. Zij stapten naar het hof om een uitspraak te vragen over de immuniteitswet.

Nu het hof de rechters gelijk heeft gegeven, trekt de politiek de legitimiteit van dat hof weer in twijfel. Zo zei Calderoli, vice-voorzitter van de Senaat gisteravond: ,,Ik vraag me af hoe het mogelijk is dat 15 rechters die via indirecte weg zijn benoemd ongrondwettelijk mogen verklaren wat 454 parlementariërs daarentegen als grondwettelijk beschouwen.''

De magistraten verwijten de politiek dat deze hen hun autonomie wil ontnemen. En Berlusconi en coalitiegenoten omschrijven de rechtelijke macht met grote regelmaat als ,,een communistische bende, een kanker dat moet worden weggesneden.''

Hoe zeer de verhoudingen zijn verstoord blijkt ook uit het feit dat premier Berlusconi en vice-premier Fini maandag wegbleven bij de traditionele opening van het juridische jaar. Tijdens die bijeenkomst viel de procureur-generaal van de Hoge Raad uit naar de regering. Hij stelde dat de aanstaande wetswijziging aangaande de hervorming van de juridische macht ,,niet overeenkomstig de constitutionele principes is''.

Dit wetsvoorstel is er op gericht meer hiërarchie in de rechterlijke organisatie te krijgen, waardoor deze beter is te controleren. Iets waartegen de rechters zich verzetten, omdat ze vinden dat ze allemaal autonoom moeten kunnen opereren. Zij verwijten de politiek ook dat deze door een verandering in de benoemingsprocedure van de hoogste gerechtscolleges haar invloed op de rechterlijke macht wil uitbreiden. Steeds meer magistraten voelen ervoor om net als in 2002 weer te gaan staken als de politiek de voorgestelde hervormingen in de rechterlijke macht daadwerkelijk doorvoert.

Rechterlijke macht en politiek zullen verwikkeld blijven in een hevige strijd. Een strijd waarbij ze steeds meer in elkaar verstrikt raken. En waarbij in het parlement juridische vonnissen worden becommentarieerd en in de rechtszaal de verkiezingscampagne zal worden gevoerd. Want de komende strijd voor de Europese verkiezingen zal zich voor een belangrijk deel af gaan spelen in de rechtszaal in Milaan. Hier zal de leider van centrumrechts Berlusconi de geestelijk leider van centrumlinks en EU-commissie voorzitter Prodi opnieuw beschuldigen van het aannemen van steekpenningen.