Ballet voor stokoude botten

Naarmate men ouder wordt, komen rolstoel, looprek, rollator en het einde van het bestaan dichterbij. In de documentaire Zwanenmeer van Elsbeth Dijkstra die morgenavond wordt uitgezonden wordt dat beeld ondanks een vrolijke toonzetting alleen maar bevestigd. We volgen tien hoogbejaarden van het zorgcentrum De Grevelingen in Den Bosch tijdens de repetities en tournee van een toneelproject van ZT Hollandia in 2001.

Op muziek van het Zwanenmeer van Tsjaikovski werd het balletsprookje tot een choreografie voor moeilijk bewegende mannen en vrouwen omgewerkt en het muziektempo aangepast aan mensen met stramme benen en trage gedachten. De hoofdrol in de bijna woordloze voorstellling is weggelegd voor de 71-jarige Jeanne Assmann die in haar jeugd met danspartner Wim Voeten een beroemd duo vormde. In de jaren zestig wonnen zij menig kampioenschap ballroomdansen. Door een herseninfarct op 47-jarige leeftijd zit zij al jaren in een rolstoel en kan bijna niet meer praten en is gedeeltelijk verlamd. Toch hebben haar linkerarmbewegingen de elegantie van een danseres. Trots toont zij de foto's uit haar glanstijd.

Van de andere bejaarde dansers krijgen we kleine inkijkjes in hun veelal kinderrijke leven. Een 86-jarige vrouw zegt min of meer dat ze na de dood van haar autoritaire man weer is gaan leven. Haar echtgenoot, een pianist die het druk had met lesgeven, wilde haar het pianospelen niet bijbrengen omdat ,,muziek maken geen aardappelen schillen is'' en zij maar ,,bij de strijkplank'' moest blijven.

Een andere vrouw van ver in de tachtig vertelt over de ruzie met haar dochter, die zo hoog opgelopen is dat dochter niet meer bij haar op bezoek komt. Waarover die ruzie ging laat regisseuse Dijkstra niet weten. Verder fragmenten van een optreden op het popfestival Lowlands in Biddinghuizen en flarden van het bejaardenballet. ZT Hollandia vond het optreden van de schuifelaars op het popfestival wel een mooi contrast, omdat in onze wereld voor ouderdom bijna geen plaats meer is. Tevens beelden van twee oude baasjes in een schijngevecht, vrouwen in oudroze, pirouettes van rolstoel en rollator, een kopstand en het voor dood op de grond liggen. Voor bejaarden zal Zwanenmeer een feest van (h)erkenning zijn. Als ze op dat tijdstip nog niet slapen.

Zwanenmeer, Humanistische Omroep, morgen, Ned.1, 23.03-23.55u. en herhaling zaterdag, Ned.1, 11.00-11.52u.