Alle macht aan de hamsters

Elke dag brengt weer nieuwe fans. De directe democratie wint steeds meer aanhangers. Consumenten kiezen dagelijks, PvdA-leden kozen hun partijleider, FNV-leden stemden over loonmatiging, burgers kiezen straks hun burgemeester en beleggers mogen binnenkort ook vaker stemmen.

Ahold, de eigenaar van onder meer Albert Heijn, komt met nu met een revolutionaire variant: laat beleggers ook over andermans onderwerpen stemmen. De eerste klap is een daalder waard: stemmen over twee rechtszaken van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB) tegen Ahold.

De VEB heeft vorige week bij de Ondernemingskamer in Amsterdam de ene zaak (vernietiging jaarrekeningen 1998-2002) aangebracht, de ander staat op stapel: een onderzoek, een zogeheten enquête, naar het gevoerde beleid. De aanleiding? Boekhoudkundige malversaties op drie continenten.

Ahold, dat de kranten tijden links niet liggen, en een miniadvertentiekrant opzette, riep gisteren in een advertentie de VEB op om de rechtszaken te stoppen. De procedures leiden maar af, duren lang (,,wellicht jaren'') en kosten maar geld. Maar ja, wat is veel geld? De winst werd een miljard opgeklopt, adviseurs kostten het afgelopen jaar meer dan 100 miljoen. En een enquête kost, wellicht, 2 miljoen?

De Ahold-democratie smaakt naar meer. Wie ook over andere onderwerpen wil stemmen, moet snel Zaandam mailen voordat de agenda vol zit. Pensioengiganten PGGM en ABP willen nog steeds discussiëren over het beloningsbeleid van de top. En wie wil dat Albert Heijn de prijzenoorlog voortzet? Of meer biologische producten in de schappen legt? Of meer dividend betaalt? Of de bonussen terugeist van bestuurders?

Directe democratie vereist dat voor- en tegenstanders gelijke tijd krijgen om hun standpunten te verdedigen, en dat ook de beleggers die niet op de vergadering aanwezig (kunnen) zijn, wel mogen stemmen. En dat de stemaantallen in verhouding staan tot het ingebrachte kapitaal. Voor het beste resultaat kan Ahold internationale waarnemers uitnodigen bij de verkiezingen.

De uitslag van de stemming weerspiegelt de opinie van de meerderheid, maar maakt dat de minderheid monddood? Juist voor situaties waarin een minderheid van beleggers zich tekortgedaan voelt door het bestuur van een onderneming heeft de wetgever het recht van een enquêteprocedure in het leven geroepen.

Om met de Albert Heijn-hamsters te spreken: dat wordt twee keer rijden. Naar de Ondernemingskamer.