Provinciaals

In een interview met Voetbal International zet Mark van Bommel, speler van PSV, zich nogal af tegen Ajax. De manier waarop hij dat doet, is interessant ook voor mensen die niet van voetbal houden.

Misprijzend citeert hij de Volkskrant die geschreven zou hebben: ,,Van der Vaart is een winnaar en Van Bommel niet. Want Van Bommel heeft niets gewonnen en Van der Vaart wel.''

,,Tja'', zegt Van Bommel vervolgens, ,,dan heb je met PSV drie landstitels gehaald in vier jaar... Ik denk dat dergelijke onzin toch veel te maken heeft met het feit dat je bij PSV speelt. Dat overdreven gedoe met Ajacieden en godenzonen... Alleen omdat ze een keer in 1995 de Champions League wonnen? (...) Het heeft allemaal te maken met beeldvorming. Zelfs op dit moment wordt Ajax gezien als de hoogste maatstaf in Nederland. Terwijl PSV de laatste vier jaar drie titels veroverde en in de Champions League vier punten meer haalde dan Ajax!''

Toen ik dit las, dacht ik meteen: het gebruikelijke, provinciale minderwaardigheidscomplex, daar gaan we weer. Maar Van Bommel is zo slim om deze gebruikelijke, hoofdstedelijke tegenwerping onmiddellijk te neutraliseren.

Hij weet, zegt hij, dat hij hier eigenlijk niets van mag zeggen. ,,Want dan roept iedereen weer dat je je achtergesteld voelt: het bekende verhaal van de provinciaal die eens net zo volwassen moet worden als de mensen boven de grote rivieren. Maar zelfs daarin wordt met twee maten gemeten. Als iemand van PSV of zelfs Feyenoord daar wat van zegt, dan wordt dat altijd kleinzielig genoemd. Maar als Koeman wat zegt over een ander, dan is het Amsterdamse bluf.''

Hier geeft Van Bommel ons een opmerkelijk lesje in anticiperen op kritiek. Hij attaqueert, hij weet welke reactie daarop te verwachten valt en hij verdisconteert die reactie onmiddellijk in zijn volgende opmerkingen.

Met zo'n intelligente jongen op het middenveld moet het Nederlands elftal straks toch Europees kampioen kunnen worden?

Een andere vraag is of Van Bommel gelijk heeft met zijn kritiek. Een beetje, dunkt mij. Het is waar dat Ajax een streepje voor heeft bij de landelijke media. Een nieuwe, jonge Ajacied wordt door de media eerder in de richting van het Nederlands elftal gelanceerd dan een nieuwe, jonge PSV'er. En als Ajax kampioen wordt, reageren die media uitbundiger dan wanneer PSV kampioen wordt. Dat heeft te maken met traditie, geografische ligging en de magnetische werking die er van elke hoofdstad uitgaat.

Dat is niet goed te praten, maar het is als verschijnsel van alle tijden en alle landen. PSV moet daar niet langer over zeuren en gewoon wéér landskampioen worden en de volgende keer in de Champions League een ronde verder zien te komen dan Ajax. Die landelijke media zijn wel een tikje chauvinistisch, maar ze zijn niet gek. Als PSV goed presteert, krijgt het de aandacht die het verdient.

Het zwakke van PSV is alleen dat het dan weer die aandacht in krantencentimeters en televisieminuten gaat opmeten en vergelijken met de aandacht die Ajax kreeg toen het kampioen werd. Ajax zou dat nooit doen. Dat komt doordat PSV een minderwaardigheidscomplex heeft en Ajax een meerderwaardigheidscomplex een woord dat door Ajax uitgevonden zou kunnen zijn.