Parmalat sleept voetbalclubs mee in zijn val

Het financiële schandaal bij Parmalat heeft gevolgen voor de voetbalclub Parma. Zonder steun van de Italiaanse zuivelgigant is de succesvolle club veroordeeld tot een marginaal bestaan.

Hristo Stoichkov keek verbaasd om zich heen toen hij zich in de zomer van 1995 voor zijn eerste training bij Parma meldde. Hij stond bij een hek in een stadspark en dacht dat hij naar een verkeerde plek was gestuurd.

De Bulgaarse sterspeler was door Parmalat weggeplukt bij FC Barcelona voor een recordbedrag van 25 miljoen dollar. Hij ging spelen bij een club, die in drie seizoenen evenveel Europese hoofdprijzen had gewonnen. Parma had zijn naam gevestigd in het internationale voetbal, maar de spelers werkten aan hun conditie te midden van fietsende scholieren en moeders met spelende kinderen.

Het was bij AC Parma allemaal zo snel gegaan, dat de club in 1995 nog niet beschikte over een eigen trainingscomplex en daarom werd een deel van het statige Parco Ducale gehuurd van de gemeente. Stoichkov dacht aanvankelijk het slachtoffer te zijn van een grap met een verborgen camera, totdat zijn nieuwe ploeggenoten Zola, Brolin en Couto hem duidelijk maakten dat op dit veld de topduels in de Serie A werden voorbereid.

Parma was in een paar jaar van een anonieme tweedeklasser een toonaangevende topclub geworden. Aan het oefenveldje kon men toen nog de oorspronkelijke dimensie van Parma aflezen. Op zakelijk gebied was de club al een echte multinational dankzij Parmalat. Toen de plaatselijke voetbalclub voor het eerst naar de Serie A promoveerde, nam Parmalat-eigenaar Calisto Tanzi de club over. ,,Als we meedoen, doen we ook echt mee. We zijn alleen in topproducten geïnteresseerd,'' sprak Tanzi toen hij 98 procent van de aandelen overnam.

Op de klanken van Giuseppe Verdi's triomfmars baarde Parma al snel opzien in het Italiaanse voetbal. Binnen een paar jaar was de club niet meer weg te denken uit de top van de Serie A. In de afgelopen twaalf seizoenen slaagde de provincieclub er telkens in zich te plaatsen voor Europees voetbal (een unicum in Italië), maar door het Parmalat-schandaal lijkt Parma veroordeeld om weer een provincieclub te worden.

Sinds de juridische onderzoeken blijkt dat Tanzi het voetbal ook nodig had om exotische bestemmingen te vinden voor zijn kapitaal. Sportieve en bedrijfspolitieke belangen raakten al snel verstrengeld. Daar het moederbedrijf grote belangen had in Zuid-Amerika, moesten er ook sterspelers uit dit werelddeel worden aangetrokken. De eerste aankoop van Parmalat was de Braziliaanse doelman Taffarel. Het was voor de eerste keer dat een Italiaanse club een buitenlandse keeper contracteerde.

Tanzi wilde, zo blijkt uit een verklaring van directeur Fausto Tonna, de verliesgevende poot van Parmalat in Brazilië nieuw leven inblazen met de populaire Taffarel als menselijke reclamezuil. Een paar jaar later werd de Colombiaanse vedette Faustino Asprilla met dezelfde bedoeling aangetrokken.

Het duurde niet lang of Tanzi kocht behalve spelers ook clubs op. Hij koos voor traditionele topclubs met een Italiaanse oorsprong als Boca Juniors (Buenos Aires, de huidige wereldkampioen), Palmeiras (uit Sao Paulo), Peñarol (Montevideo) en Audax (Santiago) om de naam van zijn concern uit te dragen. Al deze clubs waren door Italiaanse immigranten opgericht. Waarschijnlijk had Tanzi niet alleen sentimentele redenen, maar ging het ook om zakelijke belangen. In Oost-Europa kreeg hij CSKA Moskou (de regerend kampioen van Rusland) en Videoton (Hongarije) in beheer.

Het is nooit duidelijk geworden met welk doel Parmalat deze investeringen deed.Er werd verondersteld dat de satellietclubs een kweekvijver voor Parma zouden worden. Maar in de praktijk zagen de sterspelers van die clubs vaak niets in een overgang naar Parma en werden ze lucratief van de hand gedaan aan andere Europese topclubs. Er ging bij de Parmalat-clubs in Zuid-Amerika erg veel geld om, want de meeste topspelers kregen daar een `Europees' salaris. De Italiaanse justitie is vooral geïnteresseerd in wat er met het geld is gebeurd; het vermoeden bestaat dat via de clubkassen miljoenen dollars zijn zoekgeraakt.

Er werden door de Parmalat-clubs talrijke prijzen gewonnen. Parma won acht hoofdprijzen, maar nooit de gedroomde landstitel. In 1997 was de ploeg er het dichtste bij, tot Juventus aan het langste eind trok. Twee jaar geleden begreep voorzitter Stefano Tanzi dat de kans op een scudetto verkeken was. Juventus kocht doelman Buffon en verdediger Thuram, die allebei weg wilden. Verbitterd sprak de 35-jarige zoon van Calisto: ,,In Italië worden we toch niet voor vol aangezien. Parma zal het nooit winnen van de traditionele clubs. We kunnen ons geld wel beter besteden.''

Morgen treedt Stefano Tanzi definitief af als voorzitter als gevolg van het schandaal rondom zijn vader. 's Avonds speelt Parma in de kwartfinale van het Italiaanse bekertoernooi tegen Lazio Roma. Tot voor kort werd dit duel de `melkderby' genoemd, omdat de eigenaren van beide clubs aan het hoofd stonden van een zuivelconcern. Sergio Cragnotti (Cirio en Lazio) en Calisto Tanzi deden veel zaken samen. Ze verdeelden niet alleen de melkmarkt in Italië, ook ruilden ze spelers alsof het voetbalplaatjes waren. Tanzi nam voor 390 miljoen euro melkfabrieken van Cragnotti over en Lazio kocht voor 120 miljoen euro spelers (onder anderen Dino Baggio, Crespo en Veron) terug. Beide ondernemers moeten zich voor de rechter ook verantwoorden voor deze duistere transacties naar aanleiding van de boekhoudschandalen bij hun bedrijven.

De val van Parmalat heeft ook charmante gevolgen. Op de terugweg van de gewonnen uitwedstrijd bij Ancona stopte de spelersbus vorige week bij een wegrestaurant. Verbaasde fans zagen de geplaagde spelers uitstappen om de benen te strekken, halverwege de rit van zes uur. De fans gaven de spelers als een speciale winstpremie broodjes salami, om hun honger te stillen. Nog niet zo lang geleden zou Parma met een privé-vliegtuig hebben gereisd.