Politieke crisis Iran rond verkiezingen

In Iran is een nieuwe politieke crisis uitgebroken doordat de conservatieve Raad van Hoeders van de Grondwet duizenden hervormingsgezinde politici heeft geschrapt als kandidaat in de parlementsverkiezingen.

De gediskwalificeerde kandidaten hebben volgens de Raad van Hoeders geen respect voor de islam en/of zijn niet loyaal aan het grondwettelijk principe van de absolute heerschappij van de Opperste Leider. Onder hen zijn meer dan 80 van de in totaal 290 leden van het huidige parlement, dat door hervormers wordt gedomineerd. De meesten van hen staan bekend om hun felle kritiek op conservatieve machtsorganen.

De zelf ook hervormingsgezinde president, Mohammed Khatami, heeft onmiddellijk protest aangetekend tegen de actie van de Raad van Hoeders. Hij kondigde aan te gaan praten met zowel de Raad van Hoeders als met Opperste Leider ayatollah Ali Khamenei, die het laatste woord heeft in alle staatsaangelegenheden. Hij waarschuwde voor een harde reactie als de diskwalificaties niet worden teruggedraaid. Afgewezen kandidaten kunnen in beroep gaan tegen hun afwijzing. Khatami's broer Mohammed-Reza, een van de vice-voorzitters van het parlement, is een van de geschrapte kandidaten.

Afgewezen parlementsleden hielden gisteren een zitdemonstratie in het parlementsgebouw uit protest tegen de ,,illegale beslissing'' van de raad. Een prominent afgewezen parlementslid, Mohsen Mirdamadi, sprak van een ,,niet-militaire regimewisseling''. ,,Het wordt straks geen verkiezing maar de benoeming van een parlement door haviken'', zei hij. De minderheid van niet-afgewezen hervormers heeft gedreigd zich als kandidaat terug te trekken.

De twaalf leden tellende Raad van Hoeders heeft de grondwettelijke taak het islamitisch gehalte van alle wetsvoorstellen te toetsen. Daarnaast onderzoekt hij de achtergrond van kandidaten voor gekozen lichamen. Nog niet eerder heeft hij zoveel kandidaten gediskwalificeerd. Het was niet onmiddellijk bekend hoeveel kandidaten precies zijn afgewezen. Volgens officieuze cijfers van het Iraanse persbureau IRNA gaat het om 30 tot 50 procent van de in totaal 8.200 mensen die zich als kandidaat voor de parlementsverkiezingen van 20 februari hadden aangemeld. In het district Teheran zijn in elk geval 900 van de 1.700 kandidaten afgewezen.

Een regeringswoordvoerder zei gisteren dat de regering ,,de illegale beslissingen van welk orgaan dan ook niet als bindend beschouwt''. Dat betekent dat het ministerie van Binnenlandse Zaken, dat wordt gecontroleerd door hervormers, mogelijk de actie van de Raad van Hoeders zal negeren en de namen van de gediskwalificeerde kandidaten toch op de stembiljetten zal zetten.