Jonge Tuitert triomfeert in onderonsje

Hoe imponerend de machtsgreep van Mark Tuitert afgelopen weekeinde op de Europese kampioenschappen allround ook was, hij triomfeerde temidden van een Nederlands onderonsje. Voor het tweede achtereenvolgende jaar kende het toernooi bij de mannen een volledig nationaal ereschavot (Carl Verheijen twee, Jochem Uytdehaage drie). En net als vorig seizoen bij de WK was ook de vierde plek voor een Nederlander (Gianni Romme).

In de afgelopen twintig jaar werd de Europese titel zestien keer opgeëist door een schaatser uit eigen land. Alleen Guljajev, Gustafson, Koss en Shepel – die vrijdag met een knieblessure afhaakte – wisten de Nederlandse hegemonie te doorbreken. In de carnavaleske Thialf-hal zag bij de mannen nog nooit een buitenlander kans de EK allround te winnen.

Het zijn feiten die niets afdoen aan de magnifieke prestatie van de 23-jarige Tuitert, die als Europees kampioen Romme afloste. De rijder uit de ploeg van coach Jac Orie brak immers niet zomaar het wereldpuntenrecord. Maar wie in Heerenveen het allroundschaatsen in een wat breder perspectief plaatste, kwam tot de conclusie dat er zich in Europa, en waarschijnlijk ook in de rest van de wereld, nog steeds weinig talenten aandienen die de Nederlanders weerstand kunnen bieden in de grote vierkamp.

Het vrouwentoernooi liet in Thialf ook al een vertrouwd beeld zien. Zoals eveneens de laatste twintig jaar te doen gebruikelijk werden de hoogste treden van het podium bezet door twee Duitse schaatssters. De jarige Anni Friesinger veroverde haar vierde Europese titel en Claudia Pechstein moest voor de vijfde keer genoegen nemen met het zilver. Vervolgens prijkten op de ranglijst de namen van vier Nederlandse deelnemers: Renate Groenewold (derde), Wieteke Cramer (vierde) en Barbara de Loor (vijfde) en stayer Gretha Smith (zesde). Lucille Opitz, uit Duitsland, volgde daarna waardoor de eerste zeven plaatsen werden ingenomen door Duitse en Nederlandse schaatsenrijdsters.

De tijden dat Ard Schenk en Kees Verkerk heroïsche gevechten leverden met Noren als Fred Anton Maier en Dag Fornaess of de Zweed Göran Claesson behoren tot een grijs verleden. Tuitert wilde het gisteren niet bekennen, maar het zal hem meer voldoening hebben gegeven als hij zijn titel had veroverd te midden van een sterk internationaal veld. ,,Het is jammer dat buitenlandse schaatsers niet meedoen om de ereprijzen. Ik ben er niet mee bezig. Ik kijk vooral naar mezelf. Daartoe word je in Nederland wel gedwongen door de sterke concurrentie.''

Tuitert ziet ook niet veel perspectief voor een andere toekomst. ,,De Italiaan Fabris en de Rus Skobrev zijn rijders die er kunnen komen. De rest van de deelnemers moet zo langzamerhand moedeloos zijn geworden van hun uitzichtloze positie.''

De armoede in het internationale allroundschaatsen baart topsportcoördinator Ab Krook van de KNSB al enige jaren zorgen. Gebrek aan tegenstand zou ook ten koste kunnen gaan van het niveau in Nederland, al is dat voorlopige door de moordende concurrentie onderling nog niet aan de orde. Krook zag ook na dit EK weinig lichtpuntjes. ,,De Russen zijn mij bij de mannen tegengevallen'', analyseert hij in Thialf. ,,Ik had verwacht dat ze verder zouden zijn. Maar er wordt nu al gesproken over drie nieuwe kunstijsbanen in Rusland. Daarom verwacht ik dat er uit dit land in de toekomst straks absoluut toppers komen. Noorwegen wil zich graag verbeteren, heeft Peter Mueller als coach aangetrokken, maar sukkelt nog. Dit land heeft waarschijnlijk meer tijd nodig. De Zweed Johan Röjler deed wel aardig mee (achtste, red.), toch was het onvoldoende wat hij liet zien. Ik bespeur wél een positieve ontwikkeling bij de Italianen. Je kunt merken dat zij in 2006 de Winterspelen organiseren.''

Bij de vrouwen ligt de situatie iets anders door de Duitse inbreng. Daar bleek Gretha Smit met twee afstandsoverwinningen (3.000 en 5.000 meter) een aanwinst voor het toernooi, maar ze zal haar korte afstanden moeten verbeteren om kans te maken in de top van het klassement. Verder deed er in dit veld een Nederlandse recreant onder Zwitserse vlag mee (Henriët Bosker). Bij de mannen had haar echtgenoot Ronald Bosker ingeschreven. En de Tsjechische vrouwen werden vertegenwoordigd door een B-junior: de zestienjarige Martina Sábliková. Ze reed al eens 7.22,98 op de vijf kilometer. Ze wordt net als de Roemeense Bianca Anghel (18) vooralsnog beschouwd als een talent. Op de WK in Hamar (7-8 februari) zullen mogelijk alleen de Amerikaanse Rodriguez en de Japanse Tabata een bedreiging kunnen vormen voor de Europese top van de vrouwen.

Krook erkent dat de prestaties van de Nederlanders bij de mannen meer glans krijgen als het internationale veld wat breder wordt. ,,Toen ik nog coach was hadden we Johann Olav Koss als tegenstander. De ene keer won hij, de andere keer wij. Dat maakte het wel spannender. De kwaliteit is in de huidige situatie echter niet verminderd. Integendeel. Nederland domineert, maar doet dat wel op hoog niveau.''

Volgens Ron Mulder, directeur van het bureau Referee Sportsmarketing en adviseur van de schaatsbond, worden de allroundtoernooien in het buitenland niet serieus genomen. ,,Over de grens richt iedereen zich liever op de WK afstanden. Ze zeggen in het buitenland: `Laat die Nederlanders op de allroundkampioenschappen maar feest vieren, wij sparen onze krachten'. Ieder jaar zie je tijdens de WK afstanden dat onze rijders ineens niet zo goed meer zijn en de buitenlanders beter.''

De echte schaatsliefhebbers zijn volgens Mulder al lang afgehaakt voor een evenement als de EK in Heerenveen. ,,De serieuze schaatssupporters zie je pas weer bij de finale van de World Cup of de WK afstanden. Dan komt elk land wel met drie, vier sterke schaatsers aan de start. Op dit EK kon je vrijdagavond al zien we de kampioenen zouden worden. De mensen komen om te feesten, ze weten niet eens wie er deelnemen als ze een kaartje kopen. Ik vind het niet vreemd dat er stemmen zijn opgegaan om de WK afstanden uit te smeren over vier dagen.''

Het was tekenend voor de geringe spanning van de EK dat de voormalige wereldkampioen Hein Vergeer gistermiddag al voor de start van de tien kilometer zijn auto opzocht. Hij had weinig trek in een lange zit met een voorspelbaar einde. Ook de WK in Hamar beloven weinig goeds. Romme: ,,Misschien dat de Amerikaan Chad Hedrick daar voor een verrassing kan zorgen. Maar eerlijk gezegd vraag ik me ernstig af wie er nog tussen de Nederlanders kan komen.''