In het snotje

Amalia

Komt de uitdrukking dat moet je niet doen, Amalia! van een liedje van Albert de Booy? Dat vroeg ik hier vorige week. Maar liefst zo'n tweehonderd lezers namen de moeite mij te mailen of te schrijven. Ik kreeg flarden van de tekst toegestuurd, het complete lied, afbeeldingen van het oorspronkelijke omslag van de bladmuziek en het lied in digitale vorm (het blijkt op internet te staan). Ja, `Dat moet je niet doen, Amalia' is een liedje van Albert de Booy (1897-1971), en hij zette het minstens drie keer op de plaat: in 1934, in 1946 en in 1967. De tekst is van Lou de Groot en gaat over een meisje dat zich niet wil laten zoenen. Volgens de man die haar toezingt zou zij daar later spijt van kunnen krijgen. Het refrein luidt: ,,Dat moet je niet doen, Amalia (2x)/ Vraag ik om een zoen, Amalia/ Dan gil je jakkes, 't mag niet van pa./ Dat moet je niet doen, Amalia (2x)/ Zoo'n heerlijke zoen, Amalia/ Doet aan je zieltje heusch geen scha.'' De vele reacties (waarvoor zeer veel dank), maakten duidelijk dat niet alleen het liedje maar ook de uitdrukking algemeen bekend moet zijn geweest. Voor meer informatie en de complete liedtekst, zie www.nrc.nl/woordhoek.

Prikje

Het liedje van De Booy bevat trouwens een regel die inmiddels toelichting behoeft, namelijk: ,,Zorg dat je de mannen op een prikje kent''. Iets of iemand op een prik(je) kennen voor `nauwkeurig kennen' – volgens mij wordt dat helemaal niet meer gebruikt. Ook de Grote Van Dale kent deze uitdrukking niet meer, hoewel zij nog wel in oude edities staat. De oorspronkelijke vorm is het op een prik weten of kennen, en varianten zijn iemand op een draad(je) of haar kennen, dus tot in de kleinste details. De prik-variant dateert al uit de 16de eeuw, en kennelijk was de uitdrukking omstreeks 1934 nog zo algemeen bekend dat zij niet misstond in een populair lied, maar inmiddels heeft zij dus het loodje gelegd.

LaTeRz

Als mijn zoon van elf zijn vrienden uitzwaait, zegt hij sinds enige tijd: ,,ok, later.'' Niet ,,zie je later'' of ,,tot later'', maar simpelweg ,,later''. Ook telefoongesprekken worden standaard op die manier afgerond (,,ok, later''), en ik begrijp dat het tevens de gewone manier is geworden om je e-mail of je MSN mee af te sluiten. In dergelijke berichten is het zelfs mode geworden om niet later te schrijven, maar laters of laterz, want dat ziet er cooler uit, net als LaterZ of LaTeRz. Voor mij en in mijn omgeving (Haarlem) is het nieuw, al dat gelater, maar ik zie op internet dat het al een jaar of wat aan de gang is. Op het woord later is het moeilijk zoeken, maar die afwijkende spellingen zijn sinds 1997 te vinden. Enkele voorbeelden: ,,Ik heb het nl. ook helemaal gehad met dat spam. Laterz, Marijn'', ,,In januari zal ik weer actief worden hiero! Laters en een dikke kus! Paulus!'' en ,,jouwe wordt ook vast wel leuk!! nou euh laturzz deborah''.

Je komt laters/z overigens niet alleen tegen bij wijze van afscheidsgroet, maar ook gewoon in de betekenis `na verloop van zekere tijd'. Zoals in de Cybernederlandse zinnen ,,ik heb um ff voor je gefixed... meel ya laters'' en ,,mensjuhs ik ga weer ff kappuh... ikkuh kom laters weer terug!'' Het is niet moeilijk om te zien waar dit allemaal mee is begonnen: met het Engelse see you later. Al in 1997 vond ik in een discussiegroep ,,CU laterz! Harmen'' (CU is chattaal voor `see you'). Nadat het een tijdje mode is geweest om afscheid te nemen met de woorden ,,zie je'', is het nu kennelijk de beurt aan later(s) – voor zolang als het duurt.

Snotje

Kort geleden stond in deze krant de zin: ,,Ik had hem al in het snotje vóórdat hij die verkrachting pleegde.'' Wat een prachtige uitdrukking is dat toch, iemand in het snotje hebben voor `hem in de gaten hebben, doorhebben'. Het leek mij ook een uitdrukking die journalisten vooral optekenen uit de mond van iemand anders. Voor deze krant bleek dat te kloppen: in dertien jaar is de uitdrukking slechts vier keer in NRC Handelsblad gebruikt, waarvan drie keer in een citaat. Er zijn prachtige varianten, maar daarover een andere keer.

Reacties naar de Achterpagina of naar sanders@nrc.nl