Fraude Parmalat knakt Italiaanse boer

Het schandaal rond Parmalat kent veel slachtoffers. Werknemers, beleggers, maar zeker ook de boeren rond Parma. Zo'n 5.000 boeren moeten op hun geld wachten. Na jarenlang hard werken blijkt ,,dat anderen jouw geld weggooien''.

Her en der rond Parma staan gigantisch grote bakstenen blokkendozen: boerenbedrijven in één vlakte die zelfs de aan laaglanden gewende Nederlanders depressief zou maken.

Hier ergens heeft ook melkveehouder Vicenzo Galli zijn bedrijf. Net als de andere boeren in de omgeving wenst hij geen journalisten meer op zijn bedrijf te ontvangen. Alleen na lang aandringen van een bemiddelaar is hij bereid tot een telefoongesprek. Want hij is moe: ,,echt moe''. De Parmalat-krach heeft hem tot in zijn diepste geraakt, zo beweert hij. Het vertrouwen is weg, nu hij nog vijf maanden melkgeld tegoed heeft van de door fraude wankelende melkmultinational Parmalat. Omdat zijn bedrijf zo groot is – hij heeft vijfhonderd melkkoeien en tien mensen in dienst – gaat het om een gigantisch bedrag: 1 miljoen euro.

Hij is een van de vijfduizend boeren in Italië die nog wachten op vier tot zes maanden melkgeld. Ze hopen dat de regering samen met Europa garant gaat staan voor dit verlies dat veel bedrijven op de rand van de afgrond dreigt te brengen.

Op zichzelf was hij gewend aan achterstallige betalingen. Parmalat betaalde nooit op tijd. Maar de boeren wisten dat ze uiteindelijk hun geld kregen en die zekerheid maakte dat ze het gemarchandeer van Parmalat accepteerden. Maar nu weten ze niet of ze nog wat mogen ontvangen. De betalingen zijn in afwachting van de financiële analyse van de stand van zaken bij Parmalat geblokkeerd. En daarmee dreigen liquiditeitsproblemen voor de boeren zelf.

Toch treft dit lot maar weinig melkveehouders in de directe omgeving van Parma,zo blijkt. De problemen zijn groter in de provincies die iets verder van de stad verwijderd zijn.

,,Van de boeren hier levert 95 procent niet aan Parmalat, maar brengt de melk naar de Parmezaanse kaasmakers'', zo vertelt Lamberto Colla van de associatie van melkveehouders AILP waarbij vierduizend boeren zijn aangesloten. ,,De melkproducenten leveren al generaties speciaal daarvoor geschikte melk van hoge kwaliteit aan de kaasproducenten. Hun bedrijven zijn klein. Hun koeien produceren minder maar betere melk.'' Deze boeren zagen nooit een reden om aan Parmalat te leveren, omdat de kaasproducenten een veel hogere melkprijs betalen.

Maar degenen die aan Parmalat leveren, in de omgeving van Parma en elders, worden bedreigd door liquiditeitsproblemen als de achterstallige betalingen definitief uitblijven, zo zegt ook Colla. Bij de onderhandelingen tussen Italië en de Europese Unie over deze kwestie staat de vraag centraal of uitbetaling van de geleden schade kan geschieden zonder dat het beschouwd wordt als oneigenlijke staatssteun.

Wordt Parmalat niet gered en de achterstallige betaling niet gegarandeerd, dan zijn de gevolgen desastreus, meent Colla. Niet alleen voor de melkproducenten, maar ook voor de andere bedrijven in de keten, zoals degene die de melk ophalen, bedrijven die binnen de fabrieken van Parmalat de logistiek verzorgen, de machineleveranciers en ambachtslieden die op een of andere manier werken voor Parmalat. Hij schat dat het behalve om de boeren in Parma gaat om 1.100 werknemers in de lokale fabriek van Parmalat en vijfhonderd mensen die diensten verlenen aan de onderneming.

De eerste stap naar een weer wat zekerder toekomst is inmiddels gezet. Twee weken geleden bepaalde de regering in een decreet dat de fabriek in ieder geval nog twee jaar onder garantstelling van de staat kan doordraaien. Daardoor zal de vanaf nu geleverde melk direct worden uitbetaald. Hiertoe is besloten, omdat de productiesector van Parmalat in Italië op zich gezond is en zonder verlies kan draaien. De verliezen van de multinational zijn elders ontstaan. Deze garantstelling kost de regering dus nauwelijks geld.

Toch twijfelt melkveehouder Galli of hij nog wel verder wil. ,,Het is niet leuk om jarenlang hard te werken, te investeren om stand te houden, om dan ineens met dit enorme probleem te worden geconfronteerd dat anderen jouw geld weggooien. Als ik de achterstallige betaling niet in de komende drie jaar binnenkrijg, dan stop ik ermee.''

En hij is niet de enige, zegt hij. Veel getroffen boeren overwegen om er de brui aan te geven. Ze zijn zich aan het verenigen. Ze wachten op wat komen gaat. Hun moreel ligt aan diggelen. ,,Het ontbreekt veel Italiaanse boeren aan vertrouwen in de toekomst. Het is gewoon een smerige zaak. Als je hier op deze onzekere manier moet boeren, dan is het al die offers niet waard. Dan is het veel verstandiger om de zaak te verkopen en op zondag en 's avonds leuke dingen met de familie te gaan doen in plaats van het vee te controleren in de stallen.''

Van boeren is bekend dat ze graag klagen, erkent ook Galli. Maar volgens hem hebben Italiaanse boeren daar meer recht op dan hun Nederlandse collega's. Hij bezocht diverse malen collega's in Nederland en meent dat die het veel beter hebben. ,,Ik zie de boeren daar nog veel meer lachen. Het klimaat is er ook beter voor de melkproductie en de bedrijven hebben er een schaal die nog behapbaar is voor een familie.''