De strengeltram

De rails liggen in de grond, het zoeven kan beginnen. Over twee maanden rijdt door Amsterdam de tram die bewoners en werknemers in het Oostelijk Havengebied een rechtstreekse verbinding zal geven met het Leidseplein.

Amsterdamse ambtenaren zijn over het algemeen best tevreden over de aanleg van de verlengde tramlijn 10, vertelt Roeland Lagendijk, verantwoordelijk voor het project. Fiets maar langs het tracé en merk op hoe modern en schoon de Nederlandse hoofdstad kan zijn. In de Sarphatistraat zijn geparkeerde auto's verdwenen in een strak vormgegeven straat met vrij liggende fietspaden, trottoirs en trambanen, alles in zwart, begrensd door de strenge gevel van de Oranje Nassau Kazerne.

Iets minder trots zijn de ambtenaren over de inpassing van de tramlijn in de Czaar Peterstraat, even verder. Deze straat is zo smal dat trams niet naast elkaar kunnen stoppen, maar op elkaar moeten wachten bij de zogenoemde strengelhalte, een typisch Nederlands concept. De trams uit twee richtingen rijden op deze route over twee verschillende sporen, maar de halte zelf heeft maar één spoor. De meeste hoge bomen in de straat zijn gespaard. Auto's rijden in eenrichtingsverkeer samen met fietsers. Parkeerplaatsen zijn op de stoep ingericht. Eenmaal het centrum uit, is er meer ruimte voor de tram die even verderop een andere nieuwe tramlijn kruist, de IJtram. Handig voor overstappers uit de nieuwe wijk IJburg.

De bouw van de tramlijn heeft een jaar vertraging opgelopen door juridische procedures van tegenstanders uit de buurt. Een bekende naam is Riet Buijsmann uit de Sarphatistraat. Talrijk zijn haar bezwaren. Bewoners uit haar straat zijn hun parkeerplaatsen kwijt. In de Czaar Peterstraat gaan fietsers en overstekende schoolkinderen een gevaarlijke tijd tegemoet, ingeklemd tussen tram en vrachtauto's. Er is onvoldoende inspraak geweest, en meer onderzoek naar alternatieven zou wenselijk zijn geweest.

Mevrouw Buijsmann strijdt al jaren voor een andere route van de tram, die over bestaand spoor met een kleine omweg eveneens kan voorzien in een rechtstreekse verbinding met de binnenstad, en die stopt op aantrekkelijke haltes ter hoogte van Dappermarkt en Tropenmuseum. De kleine omweg over de Mauritskade hoeft niet ten koste te gaan van de kostendekkingsgraad van de tram, zegt de bewoner, want langs deze alternatieve route wonen óók veel reizigers, die bovendien niet veel langer naar de haltes hoeven te lopen. De kans dat de Raad van State de bewoners in een nog lopende procedure in het gelijk stelt is klein. Maar als dat gebeurt, zeggen ze, dan kan de inmiddels aangelegde trambaan nog heel goed worden gebruikt als calamiteitenlijn, bij ongelukken elders in de stad.

Ambtenaren vrezen de uitspraak van de Raad van State niet. Protesten als deze zijn over enkele jaren verdampt, zeggen ze, tevreden als de Amsterdammers zullen zijn met een tram die zij massaal gaan gebruiken.