Belgische politici: hoofddoekje verbieden

Na Frankrijk gaan nu ook in België stemmen op voor een wettelijk verbod op het dragen van hoofddoekjes en andere opvallende religieuze symbolen op openbare scholen.

Wanneer het regent in Parijs, druppelt het in Brussel. Na Frankrijk heeft ook België zijn debat over hoofddoekjes voor moslimmeisjes op scholen. Minister van Binnenlandse Zaken (en vice-premier) Patrick Dewael wil naar Frans voorbeeld een wettelijk verbod op het dragen van zulke hoofddoekjes en andere opvallende religieuze symbolen op openbare scholen.

,,Dit houdt niet alleen verband met de opvoeding van mensen in zichtbare gelijkwaardigheid, maar ook met de doelstelling van onderwijs jongeren te emanciperen'', aldus Dewael van de Vlaams-liberale VLD. Volgens hem is het dragen van een hoofddoek ,,een vorm van onderdrukking''. Dewael, die zijn pleidooi zaterdag publiceerde als opinie-artikel in dagblad De Morgen, onderstreept de ,,neutraliteit'' van de staat. Hij verwijst ook naar publicaties van het Nederlandse VVD-Kamerlid Ayaan Hirsi Ali.

Een dag eerder hield minister van Buitenlandse Zaken en vice-premier Louis Michel, lid van de Franstalig liberale MR, eenzelfde pleidooi in dagblad Le Soir. ,,Als de hoofddoek het symbool is van onderwerping van de vrouw aan de man, is dat onverenigbaar met de onpartijdigheid van de staat.'' Michel vindt het een ,,slecht systeem'' om de kwestie aan scholen over te laten. Hij waarschuwde voor ,,religieuze agressiviteit'' in publieke instellingen.

De opinies van de vice-premiers leidden tot verwarring in de paarse coalitie. Premier Guy Verhofstadt (VLD) ging vrijdag na het wekelijks kabinetsberaad minder ver. Hij vindt hoofddoekjes of andere opvallende religieuze symbolen ,,onaanvaardbaar'' in openbare ambten. Maar de minister-president wil regelgeving voor scholieren overlaten aan de regionale overheden, die in het federale België voor onderwijs bevoegd zijn.

In de praktijk laten de Vlaamse en Franstalige deelregering besluiten aan de openbare scholen zelf over. De meeste scholen in België zijn overigens katholiek. Vertegenwoordigers van zowel katholiek als openbaar onderwijs wijzen erop dat zich in de praktijk geen echte problemen voordoen. Op sommige scholen geldt een verbod, maar op andere weer niet.

Hoe gevoelig de kwestie binnen de regering ligt, bleek uit de vlijmscherpe reactie van minister voor Maatschappelijke Integratie, Marie Arena, van de Waalse Parti Socialiste (PS) op Dewaels opinie. ,,Dat belangrijke politieke verantwoordelijken zich zo radicaal en agressief uitlaten zonder hierover op gemeenschappelijke en pluralistische basis te hebben nagedacht, is gevaarlijk voor de sociale samenhang'', aldus Arena in een communiqué.

Islamitische organisaties reageerden ook negatief. De Arabisch Europese Liga (AEL) van Antwerpenaar Abu Jahjah noemde een verbod op hoofddoekjes in het onderwijs een ,,schending van mensenrechten''. Volgens critici speelt Dewael radicale organisaties als de AEL alleen maar in de kaart.

Het debat werd begin vorige week aangezwengeld, toen de senatoren Alain Destexhe (MR) en Anne-Marie Lizin (PS) een wetsvoorstel indienden gediend om religieuze symbolen in openbare functies en op scholen te verbieden. Senator Lizin staat in de PS vrijwel alleen. Volgens PS-minister Arena ,,gaat het niet op met wat knippen en plakken een Frans voorstel in België in te voeren''.

De paarse coalitie sprak in het regeerakkoord af met betrokken groepen een brede discussie te voeren over ,,vragen van de interculturele samenleving en de conflicten die in die context kunnen ontstaan''. Minister Arena installeerde enkele werkgroepen. In september komen er aanbevelingen aan het kabinet over kwesties als scheiding tussen kerk en staat en gelijkheid van man en vrouw. Ook moet er een `code voor goede samenlevingspraktijken' komen.

De opmerkingen van de beide liberale vice-premiers maken het voor Arena niet gemakkelijker, omdat een polarisatie dreigt. In Le Soir waarschuwde minister Michel voor ,,het gevaar van een pseudo-fundamentalistische islamitische stroming die bij ons een botsing der beschavingen in miniatuur kan voeden''. De flamboyante bewindsman, die in een vorige periode opviel door `progressief' buitenlands beleid, was eerder tamelijk mild over de multiculturele samenleving.

Michel wijst in Le Soir suggesties over electorale motieven – in juni zijn er regionale verkiezingen – als ,,kwaadwillig'' van de hand. Volgens critici bestaat dat verband wel. In het gewest Brussel wordt de MR als grootste partij bedreigd door de PS, wat voor de Franstalige liberalen elders gevolgen kan hebben. Bovendien heerst bij een deel van de MR ongenoegen over de steun van de Kamerfractie aan het migrantenstemrecht, waarover trouwens ook binnen de VLD verdeeldheid heerst.

Het staat vrijwel vast dat in België voor een wettelijk verbod voor hoofddoekjes op openbare scholen geen politieke meerderheid is. Volgens voorzitter Steve Stevaert van de Vlaams-socialistische SP.A, Vlaanderens populairste politicus, is niet belangrijk ,,wat mensen op hun hoofd zetten, maar wat erin zit''. Het extreem-rechtse Vlaams Blok reageerde dit weekeinde als enige partij positief.