Ayatollah Irak eist verkiezingen, `anders onrust'

Iraks invloedrijkste shi'itische geestelijke, groot-ayatollah Ali al-Sistani, heeft gisteren gewaarschuwd voor toenemende politieke spanningen en geweld als er niet binnen enkele maanden verkiezingen worden gehouden.

Daarmee sloeg hij de hoop van de Amerikaanse autoriteiten de bodem in dat hij nog wel akkoord zou gaan met hun plan voor de selectie van een nationale assemblee, die een overgangsregering kiest waaraan Washington voor 1 juli de soevereiniteit wil overdragen. Sistani hamert echter al maanden op de noodzaak van verkiezingen, en heeft dat ook in een fatwa, islamitisch decreet, vastgelegd.

Volgens de Amerikanen en ook volgens sunnitische, Koerdische en seculiere shi'itische Iraakse leiders is het volstrekt onmogelijk op zo'n korte termijn verkiezingen te organiseren. Vertegenwoordigers van van de door Amerika benoemde Iraakse regeringsraad reisden afgelopen weekeinde naar de shi'itische heilige stad Najaf in een nieuwe poging de groot-ayatollah te overreden akkoord te gaan met selectie – via een proces van provinciale bijeenkomsten – van een nationale assemblee. Maar hij bleef bij zijn standpunt.

,,Nieuwe problemen zullen opdoemen als resultaat daarvan [het selectieproces] die de spanningen in de politieke en veiligheidssituatie alleen maar zullen verergeren'', zo citeerde Sistani's bureau zijn antwoord aan de delegatie. Volgens Sistani had ,,een aantal deskundigen'' hem bevestigd dat het wel degelijk mogelijk is binnen een paar maanden verkiezingen te houden ,,met een aanvaardbare graad van geloofwaardigheid en transparatie''. Die gekozen assemblee moet van Sistani bovendien de interim-grondwet die nu wordt opgesteld en akkoorden met de VS en andere landen over hun militaire aanwezigheid goedkeuren.

Als Sistani de gang van zaken die de Amerikanen in de zin hebben, niet steunt, zullen veel shi'ieten waarschijnlijk zijn voorbeeld volgen. Shi'ieten maken ongeveer 60 procent van de bevolking uit, en Sistani heeft onder hen veel invloed. Een boycot van een groot aantal shi'ieten zou de geloofwaardigheid van de assemblee en de daaruit voorkomende voorlopige regering vergaand aantasten.

De hoogste Amerikaanse civiele bestuurder, Paul Bremer, riep de regeringsraad vandaag op hun werk aan de interim-grondwet en de selectieprocedure voort te zetten, ondanks Sistani's uitspraak.

Zes Irakezen zijn zaterdag in Amara, in het zuidoosten van Irak, gedood toen Iraakse politiemannen en Britse militairen het vuur openden op een uit de hand gelopen betoging tegen werkloosheid. Volgens officiële mededelingen openden Iraakse politiemannen het vuur toen ze geloofden zelf onder vuur te worden genomen. Britse militairen volgden hun voorbeeld toen granaten naar hen werden gegooid.