Van Zweden vervanger van Gergjev

Het vervangen van een zieke wereldberoemde dirigent is voor jong talent de klassieke kans om zich te manifesteren. Zo begon Leonard Bernstein ooit zijn carrière door in te vallen voor Bruno Walter.

De griep van Valery Gergjev levert dezer dagen bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest werk op voor twee dirigenten. Otto Tausk, de vaste assistent, dirigeerde dinsdag een eenmalig Tsjaikovski-concert. En toen dirigenten als Rattle en Haitink niet beschikbaar bleken, was Jaap van Zweden bereid om tussen zijn andere werk door Gergjev te vervangen bij twee concerten in Rotterdam – gisteravond en zondagmiddag – en de zaterdagse Matinee in Amsterdam. Die Matinee wordt twee keer uitgezonden via Radio 4 – vanmiddag live en dinsdagavond nog eens.

Van Zweden is overigens al lang geen `jong talent' meer maar een ervaren Haagse chef-dirigent. Van Zweden had dan ook niet de overmoed om met slechts enkele repetities Gergjevs programma onveranderd over te nemen. Hij dirigeert wel het voor hem nieuwe Stabat Mater van de Poolse componist Szymanovski. Maar de Tiende symfonie van Mahler, die hij ook nooit eerder dirigeerde, verving hij door Mahlers Eerste symfonie, hem al jarenlang vertrouwd als orkestlid en dirigent.

Het Stabat Mater (1925-'26), een stuk in het Pools dat in zijn terugblik op de oude religieuze muziek pendelt tussen Arvo Pärt en de Moessorgski van Boris Godoenov, klonk gisteravond bij de eerste uitvoering goed – mede dankzij het uitstekende Groot Omroepkoor. Wel was er een nog intensere afwisseling denkbaar tussen de ijle klaaglijke delen met de vrouwenstemmen (prachtige bijdragen van Charlotte Margiono en Jadwiga Rappé) en de robuuste delen met de niet al te prominent zingende bariton Peter Savidge.

Het zwaartepunt van het concert lag duidelijk bij Mahlers Eerste symfonie, waarmee Van Zweden op indrukwekkende wijze kan spelen zoals hij wil. De langzame delen gaan èrg langzaam, de lichte, verheven en poëtische passages klinken zeer gedetailleerd met fraaie klankeffecten, koperpassages zet hij soms bijzonder aan en de toch al roerige Finale is bij Van Zweden extra uitbundig.

Concert: Rott. Philh. Orkest o.l.v. Jaap van Zweden. Gehoord: 9/1 De Doelen Rotterdam. Herh.: 10/1 14.15 uur Concertgebouw Amsterdam; 11/1 14.15 uur De Doelen Rotterdam. Radio 4: 10/1 14.15 uur (live); 13/1 20 uur.