Thuiskomen aan de Spaanse Costa's

Reisorganisaties sloven zich uit voor overwinterende 55-plussers aan de Spaanse kust, schrijft Mark de Lange. De hostess is 's winters ook maatschappelijk werkster en busreizen met extra plaspauzes komen eraan.

Zodra Els Buitenhuis (51) uit het vliegtuig in Malaga stapt, roept de hostess: ,,Welkom thuis, Els!'' De weduwe uit Almere komt al 15 jaar in Carihuela, het oude vissersdorpje bij Torremolinos, en boekt altijd het hetzelfde hotel: ,,Ik ben daar kind aan huis, het is echt mijn plekkie.''

Het wordt steeds drukker in Els' vakantieparadijs. Maar de grote invasie kwam volgens haar zes jaar geleden. De toeristensector in Carihuela wist er wel raad mee. De horeca heeft zijn aanbod aangepast aan de nieuwe wensen. Kreeg je vroeger alleen vis, nu staat ook het patatje met mayo op het menu.

Ook op de boulevard zijn de tekenen van verandering duidelijk zichtbaar. Reclameborden met typische Nederlandse producten springen in het oog: `Bier en bitterballen', `Koffie met appelgebak' en natuurlijk: `Club Brugge - Ajax op groot scherm'. De paviljoens dragen namen als `De Klikspaan', `Uwe Majesteit' of `Het Trefpunt', en uit de speakers schalt muziek van André Hazes, Dries Roelvink en Marco Borsato.

Toch zoekt Els haar vertier liever in een Spaans koffiehuis. ,,Dat is 's avonds een soort verzamelplek voor al mijn Nederlandse bekenden. We drinken dan een koffie met een likeurtje. Altijd erg gezellig.'' Els begint elke dag om negen uur op een paviljoen met luxe strandstoelen. ,,Daar ga ik dan een paar uurtjes bakken en doe een kopje koffie. Om een uurtje of één is het lunchen met tapas en een lekker wijntje. En daarna natuurlijk het middagdutje, de siësta.''

Spaanse steden als Torremolinos en Benidorm zijn in het voor- en naseizoen volgepakt. En het zijn vooral de 55-plussers die massaal over de grens kijken. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) steeg het aantal wintervakanties in de periode 1990 - 2000 met 45 procent. De komende jaren zal het aantal buitenlandse trips van senioren nog verder stijgen, verwacht de organisatie Toerisme Recreatie Nederland (TRN). In 2005 zou het zelfs gaan om 1,8 miljoen mensen.

EXTRA PLASPAUZE

Nederlandse reisorganisaties hebben hun vakantieaanbod al toegesneden op de nieuwe doelgroep. Ze bieden handige vluchttijden, ruimere bussen en rustige accommodaties aan. Maar ook met doe-vakanties als golf- en tennisarrangementen hangen touroperators aantrekkelijke labels aan reizen voor de actieve toerist op leeftijd. Trefwoorden in hun marketingstrategie zijn `luxe', `service' en `gemak'.

Directeur Ad Schalekamp van onderzoekbureau NIPO, dat jaarlijks het Continu Vakantieonderzoek uitvoert, begrijpt de omslag van de toeristenbranche: ,,Seniorentoerisme is een booming market, dus operators moeten wel luisteren naar de wensen van ouderen.''

Toch durven slechts een paar reisorganisaties het beestje bij de naam te noemen. Kras SterVakanties biedt met onder het merk `55+' Reizen speciale overwinteringvakanties aan. Een uitzondering in Nederland. Onderzoeker Schalekamp heeft wel een verklaring voor de terughoudendheid van de andere organisaties: ,,Senioren willen niet aangesproken worden op hun 55-plus-zijn. Daarvoor zijn Nederlanders te veel eigenheimers.'' Engelsen hebben daar volgens hem minder moeite mee. De operator Golden Age Tours is daarom een grote speler in de Engelse markt.

Hoe valt de reislustige oudere nog beter te bedienen? Schalekamp: ,,Busreizen met extra plaspauzes. En ja, een soort terminale reizen, speciaal gericht op ouderen die in de eindfase van hun vakantieleven zitten.'' Want met alleen luxe ben je er nog niet, ook de lichamelijke condities gaan meespelen.

Heleen Stam, hostess van Sudtours in Torremolinos, beaamt dat aandacht voor de fysieke gesteldheid noodzakelijk is: ,,De ouderen kiezen voor de Costa's vanwege het gezonde klimaat. Vaak niet voor niks. Er zijn hier veel mensen met artrose, reuma of spierklachten. In de winter ben ik verpleegster en maatschappelijk werkster.''

Deze nieuwe taken leiden tot een intiemere band met de toerist. Heleen: ,,Overwinteraars delen alles me je. De één heeft een schizofrene dochter, de ander heeft net haar man verloren. Ze vragen gewoon meer persoonlijke aandacht dan andere toeristen. Maar ook dat hoort er tegenwoordig bij.'' Soms gaat de aanhankelijkheid van de senioren haar te ver. Zo vertelde een weduwe met salmonellavergiftiging haar dat ze 's nacht had gedacht: ,,Als ik nou doodga, zorgt Heleen wel dat ik naast mijn man kom te liggen.''

Naast persoonlijke begeleiding zijn ook de voorzieningen in Torremolinos en Benidorm sterk verbeterd. Voor weinig geld huur je een rolstoel of rollator, en Nederlandse fysiotherapeuten en artsen zijn er in overvloed. Een hele geruststelling voor John (83) en Elly (76) Bierman uit Purmerend: ,,Je weet dat je hier prima geholpen wordt als je in de knoei komt.''

John – nu erg fit en opgewekt – spreekt uit ervaring. Vijf jaar geleden kon hij op de boulevard opeens niet verder. Na controle bij een Nederlandse werd hij doorverwezen naar het ziekenhuis in Valencia. Een succesvolle hartoperatie volgde. Elly praat met ontzag over de arts en de hostess die haar toen geweldig opvingen: ,,Want je staat er dan toch helemaal alleen voor als oude vrouw, en dat wil je niet.''

Veel senioren zijn honkvast en beschouwen het hotel of vakantieappartement als hun tweede huis. Hostess Heleen: ,,Ze doen erg hun best het huis een persoonlijk tintje te geven. Zoals met kerst, dan hebben ze een boompje staan. Of ze hangen een foto van de kleinkinderen aan de muur.''

Voor Elly en John is het vooral aan de prachtige keuken `met oven' te danken dat ze nu voor het vijfde jaar in het appartementencomplex Don Vicente zitten. Elly: ,,Ik moet gewoon mijn eigen happie kunnen maken.'' En dat lukt haar aardig in Benidorm. Alle ingrediënten voor een Hollandse pot zijn verkrijgbaar in de plaatselijke supermarkt. ,,Ach, eigenlijk ga je niet op reis, je verplaatst je woning.''

GELIJKGESTEMDEN

Niet alle senioren willen leven zoals thuis. Onderzoeker Frans Jansen van Toerisme Recreatie Nederland (TRN) ziet een ,,verdieping in vakantiebeleving'' bij senioren. ,,De huidige 55-plusser is niet langer uit op dom vertier; hij wil zich verrijken en nieuwe ervaringen opdoen. Iedereen heeft de Eiffeltoren en Big Ben al gezien.''

Ook aan de Spaanse Costa's vindt de 55-plusser zijn verdieping in vakantiebeleving, aldus Jansen. ,,Overwinteraars zoeken een bredere levensruimte. En die krijgen ze daar. In de winter buiten flaneren, voetjes in het water, een bridgeavond; ze bouwen aan een heel nieuw sociaal leven.''

Aartje (56) en Cor (61) van Tricht komen in L'Albir bij Benidorm sociaal aan hun trekken. Cor praat het liefst met mensen op een terras over zaken uit het verleden of over wat de toekomst nog zal brengen. Aartje wint tijdens haar gesprekken vooral informatie in over het overwinteren. Want Cor en Aartje zoeken een plek aan de Costa Blanca, waar ze voor een maand of vier per jaar kunnen genieten van hun pensioen.

Veeleisend zijn ze wel, alles moet kloppen: het klimaat, het cultuuraanbod, de voorzieningen en heel belangrijk: gelijkgestemde mensen. Dat laatste zit volgens Cor wel goed: ,,Als je hier drie maanden kunt zitten, terwijl je thuis nog een huis hebt, dan zijn de mensen van gelijk niveau. Dat praat toch makkelijker.'' Aartje heeft ontdekt dat 55-plussers aan de Costa Blanca heel actief zijn: ,,De één gaat musea af in Barcelona. De ander zit op schilderles of gaat dansen. Verder wandelen en fietsen veel mensen. En ik? Ik ga op Spaanse les.''

Het dorpje L'Albir, zo'n 10 kilometer van Benidorm, wordt waarschijnlijk hun toekomstige overwinterplek. Om de dag trekken Cor en Aartje het achterland in om de omgeving alvast te verkennen. En dat willen ze blijven doen, want ze zijn zich meer bewust geworden van de natuur. ,,Het landschap en dorpjes als Elche en Murcia zijn prachtig. Mooie kerkjes, oude huisjes; dat trekt ons wel'', zegt Aartje enthousiast. Cor vult zijn vrouw aan: ,,In je werkzame leven zit je alleen maar in die mallemolen. Dan plof je neer op vakantie en wil je niks meer doen. Dat is nu heel anders. Naarmate je ouder wordt, heb je meer rust om te genieten.''