Op Shell kun je niet bouwen

,,Op Shell kun je rekenen'', zo luidde de reclameslogan ooit. De oliemaatschappij mag dan de naam hebben gehad oerconservatief te zijn, betrouwbaar en degelijk was ze daarmee wel.

Maar nu heeft Shell zojuist zijn schatting van bewezen oliereserves teruggebracht met een schokkende 20 procent. Dat komt overeen met het wegstrepen van zo'n 7 miljard dollar aan toekomstige inkomsten. Beleggers hebben zich zeer wraakzuchtig getoond. De val van de aandelenkoers van Shell na de bekendmaking deed bijna tweemaal zoveel van de marktwaarde van het concern in rook opgaan. Shell is terecht gestraft, niet alleen voor het verlies aan fundamentele waarde, maar ook voor de schade die is toegebracht aan het beleggersvertrouwen.

De onvermijdelijke vraag is of Shell in het verleden te optimistisch is geweest over zijn reserves omdat het concern door de aandelenmarkt onder druk werd gezet wegens de matte prestaties. Shell heeft tenslotte steeds teleurgesteld door met armetierige groeicijfers van zijn productie te komen en door zijn herhaaldelijke falen om de reserves adequaat aan te vullen. Terwijl concurrenten als BP op het gebied van die aanvullingen met percentages van meer dan 100 procent van de in productie gebrachte reserves konden pronken, is Shell nooit verder gekomen dan 70 procent.

Helaas heeft Shell weinig gedaan om licht te werpen op de vraag hoe de fouten konden worden gemaakt of waarom ze nu pas boven water zijn gekomen.

Natuurlijk, het boeken van oliereserves is een ingewikkeld en uiteindelijk subjectief proces – zoals BP onlangs ondervond toen het zijn schattingen van TNK's bewezen reserves in Rusland moest terugbrengen om aan de regels van de Amerikaanse beurswaakhond SEC te voldoen. Maar het hielp niet echt dat bestuursvoorzitter Phil Watts – die uitvoerend directeur was toen de te ruime inschattingen werden gemaakt – niet beschikbaar was toen beleggers na afloop van de bekendmaking vragen wilden stellen.

Shell gaat ervan uit dat het grootste deel van de nu geschrapte reserves uiteindelijk toch gewonnen zal kunnen worden. Het zal alleen moeilijker zijn en langer gaan duren. Maar op een gegeven moment moet er geld bij om de olie nog uit de grond te krijgen. En op de middellange termijn is er ook nog een ander risico. Om het verlies aan reserves te compenseren, zou Shell in de verleiding kunnen komen om ze elders door middel van een te dure overname alsnog binnen te halen.

Onder redactie van Hugo Dixon. Voor meer commentaar: zie www.breakingviews.com. Vertaling Menno Grootveld.