`Mensen van tachtig ontzeg je geen peuk'

Op 1 januari werd het wettelijk rookverbod aangescherpt. Verpleeghuis D'n Horstgraaf in Venlo kreeg eind vorig jaar al een boete.

De 47-jarige Han Keulen uit het Venlose verpleeghuis D'n Horstgraaf heeft een gewrichtsziekte en zit in een rolstoel. Twee jaar geleden kon ze nog zelf roken en eten. Nu kan ze dat niet meer. Een verpleegkundige of medebewoner moet haar sigaret vasthouden als ze in de niet-afgesloten rookruimte in de huiskamer van haar afdeling rookt. En dat is een overtreding van de rookregels.

Verpleeghuis D'n Horstgraaf kreeg eind december een boete van de Voedsel en Waren Autoriteit opgelegd wegens overtreding van de rookregels. In de ontmoetingsruimte en huiskamers wordt namelijk gerookt in niet afgesloten gedeeltes, wat volgens de Tabakswet niet mag. Zorggroep Noord-Limburg, waar het verpleeghuis onder valt, weigert de boete te betalen en wil een proefproces tegen het rookbeleid van het rijk. Voor de zorggroep, waarbij 35 verpleeg- en verzorgingshuizen in Noord-Limburg zijn aangesloten, is het een principekwestie.

In de huiskamer van de afdeling van Han Keulen zitten drie patiënten in hun rolstoel een dutje te doen. Op tafel staat een viskom en een niet-rokenbordje. Han Keulen zit even verderop aan een tafel in het gedeelte waar van het verpleeghuis wél gerookt mag worden. ,,Als tussen de twee gedeeltes een muur zou staan, zou ik me net een gevangene voelen'', zegt Han. Ze woont inmiddels ruim drie jaar in het verpleeghuis. Klachten van niet-rokers krijgt ze niet, zegt ze. ,,Het is belachelijk dat we hier niet mogen roken volgens de wet. De minister zou hier zelf eens een paar maanden moeten zitten.''

Volgens Frans van der Hoogt van Zorggroep Noord-Limburg lossen de bewoners het onderling met elkaar op. Niet-rokers die zich aan de rook storen, gaan in een andere hoek zitten. ,,Aparte rookruimtes zijn onbetaalbaar. Je hebt daarnaast dan nog steeds een probleem, want werknemers moeten rookvrij kunnen werken, maar er is wel toezicht nodig in die rookruimtes.'' In D'n Horstgraaf wonen zo'n 160 permanente bewoners. Het verpleeghuis ligt in het Auxiliatrixpark vlak buiten het centrum van Venlo, waar nog twee andere zorginstellingen staan.

De 18-jarige Azize Culdur loopt stage in D'n Horstgraaf. Hoewel ze zelf niet rookt, helpt ze vaak een aantal patiënten bij het roken, onder wie Han Keulen. ,,Ik wil hen graag helpen. Zelf zit ik vaker bij de rokers dan bij de niet-rokers.'' Ze vindt het niet erg dat haar werkplek niet rookvrij is, zegt ze.

De centrale ontmoetingsruimte van verpleeghuis D'n Horstgraaf is voor de helft gevuld. Bij de kantine die zowel een rokers- als een niet-rokersgedeelte heeft, halen patiënten, bezoekers en personeel wat te eten en te drinken. In het rookgedeelte zit een zestal bezoekers en patiënten wat te drinken. ,,Er roken hier mensen van tachtig die nog maar weinig hebben. Die ga je niet hun peuk ontzeggen'', zegt een mannelijke bezoeker met een kopje koffie in zijn hand.

Beide gedeeltes van de ontmoetingsruimte worden overdag niet afgeschermd, behalve bij vergaderingen en activiteiten. Van der Hoogt: ,,We kunnen met een schuifwand de gedeeltes van elkaar afsluiten, maar dat doen we niet overdag. De mensen zitten er hier niet op te wachten. Het bederft de sfeer. We willen geen Berlijnse muur.''