Het onvermoede dubbelleven van Willem M.

De van witwassen verdachte NAVO-medewerker Willem M. komt volgende week voor de rechter. Hij ging allang om met dubieuze zakenlui. Defensie liet hem begaan.

Integriteit heeft een prijs. Als voorzitter Hans van Duijn van de politievakbond NPB hoort hoe het ministerie van Defensie Willem M. (50) beschermt, de van witwassen verdachte majoor die sinds 1999 bij de NAVO is gedetacheerd, is hij ,,verbáásd''. Bij de politie, zegt Van Duijn, is het al jaren praktijk dat een medewerker die privé zaken doet met een veroordeelde drugscrimineel, de laan uitvliegt. ,,Dat staat voor bijna 100 procent vast.''

Willem M. is echter nog steeds in dienst van Defensie, aldus het ministerie gisteren. Zolang hij niet door de rechter is veroordeeld neemt het departement geen maatregelen. Toch weet het OM al ruim een jaar dat M., die sinds februari 2003 vastzit, privé zaken deed met de Italiaan Pietro F., een gestrafte cocaïnehandelaar. De Italiaan verstrekte M. een vervalst waardepapier uit Colombia om hier te gelde te maken. De NAVO-man heeft de contacten met Pietro F. beaamd, aldus het strafdossier, al wist hij niet van 's mans cokehandel. Van Duijn: ,,Bij de politie is het onbestaanbaar dat je dan nog in dienst blijft, zelfs als je vrijspraak krijgt.''

De milde omgang met M.'s dienstverband is één van de opmerkelijke aspecten aan de strafzaak waarin de NAVO-medewerker volgende week terechtstaat. Een zaak die oktober 2002 ging lopen toen op Schiphol een kasstortingsbewijs van 200 miljoen dollar uit Colombia werd onderschept. De zending was onderweg naar de Pietro F. (64), een in Duitsland veroordeeld cokedealer. Bij het `tappen' van diens telefoons bleek niet alleen dat hij nog steeds actief was met cocaïne-import via Schiphol, maar ook met geldhandel. Voor de smokkel werd F. tot tien jaar veroordeeld, voor de geldhandel moet hij volgende week in Haarlem voorkomen - met Willem M.

Diens rol ontdekt de politie ook bij het afluisteren van de Italiaan. Na zijn arrestatie, februari 2003, ontkent M. de belangrijkste verwijten (witwassen, oplichting en criminele samenzwering). Wel beaamt hij dat hij papieren voor geldhandel soms fingeert. ,,Ik vervals de hele handel'', zegt hij in een getapt telefoongesprek. Het is bewijs voor valsheid in geschrift, zodat een (kleine) veroordeling voor M. vrijwel vaststaat. Het bewijs voor de andere ten laste gelegde feiten is minder evident (zie inzet).

De strafzaak legt in ieder geval een onvermoed dubbelleven bloot. In de jaren tachtig doet Willem M. inlichtingenwerk bij de landmacht, waar hij zich specialiseert in de Russische taal en militaire strategieën van de toenmalige Sovjet-Unie. Privé heeft hij dan al een financiële handelspraktijk. ,,Ik ben langer dan tien jaar in de financiële wereld bezig'', zei M. vorig maand in een laatste verhoor. Een vriend en medeverdachte, Willem van V., vertelde de politie dat M. in 1988 al kasstortingsbewijzen verhandelde - om geld voor de bouw van 150 recreatiewoningen in Dronten vrij te spelen.

M.'s werk voor Defensie brengt hem als docent op de NAVO-school in Beieren en later als militair waarnemer in Bosnië. Vanaf 1999 leent Defensie hem uit aan de NAVO, waar hij werkt voor de Oost-Europa-adviseur van de secretaris-generaal. In die rol reist M. veel naar nieuwe NAVO-landen in Midden- en Oost-Europa. Hij overlegt met ministers en topmilitairen over het leger en de inlichtingendiensten. Oogmerk is de democratische controle van de krijgsmacht en de geheime diensten te waarborgen. Het is daarom logisch dat hij veel in Roemenië komt. Zijn werk is ,,politiek gevoelig'', zegt M. tegen de politie, met ,,veel informele onderhandelingen''. Soms moet hij ,,te ver'' gaan, vertelt hij - M. wil het niet toelichten.

Na zijn arrestatie suggereert de NAVO dat M.'s werk weinig voorstelt. Maar feit is ook dat hij in Oost-Europa als NAVO-man veel contacten heeft. Hij heeft er ook privébelangen. Uit verklaringen van betrokkenen blijkt dat hij via Roemeense inlichtingendiensten contact legt met zakenman Tender, directeur van dertig bedrijven, een conglomeraat dat M. zegt te willen kopen zodra hij het Colombiaanse kasstortingsbewijs in het bankverkeer heeft gebracht. Tegen hoge militairen en politici, tot en met premier Nastase, vertelt hij dat hij van plan is miljarden dollars te investeren: in Roemeense banken, het toerisme,de infrastructuur. De elite gelooft hem - hij is van de NAVO, het rijke Westen.

De schok is groot als M.'s arrestatie bekend wordt: de zaak is maandenlang Roemeens voorpaginanieuws. Intussen blijkt achter gesloten deuren bij de politie, waar M. zijn privézaken toelicht, dat hij begrip heeft voor de mores van de Roemeense politiek: ,,U zegt dat er over tien jaar een enquête bouwfraude in Roemenië komt. Ja, alleen denk ik dat men er in Roemenië minder moeite mee heeft. (...) U zegt dat ik als ambtenaar van de NAVO toch een bepaalde status heb op te houden. Ik vind van niet.''

Uit het strafdossier en andere stukken blijkt dat Willem M. zich in Nederland en België ook al geruime tijd omringt met personen voor wie de wet niet de maat der dingen lijkt te zijn. Zo laat hij zich bij het te gelde maken van de Colombiaanse tegoeden bijstaan door een Antwerps bedrijf, BIC, waarvan de directeur, Van R. de V., in België nu al bijna een jaar vastzit op verdenking van oplichting van vermogende particulieren. Ook zijn er talrijke types uit de Nederlandse financiële wereld (verzekeringen, beleggingen) die opduiken in M.'s geldhandel: állemaal komen ze voor in de politieregisters. Er is een ex-verzekeraar die volgens het OM een rol speelde in een miljoenen euro's tellende oplichting van kleine particulieren; een andere zou 14 miljoen euro hebben verduisterd; een derde duikt op in een BTW-carrousel; M.'s zakenrelatie met Pietro F. was kortom allerminst een incident.

Heeft Defensie deze dubieuze contacten nooit gesignaleerd? Net als bij de politie, zegt een woordvoerder van het ministerie, wordt personeel van de krijgsmacht gescreend. ,,Als blijkt dat Defensiemedewerkers omgaan met criminelen, is dat een ontslaggrond.'' Waarom kon Willem M. dan zijn gang gaan?,,Dat is een individueel geval, daar gaan we niet op in.''