Grote verschillen in tabaksaccijns

In de Europese Unie bestaan grote verschillen in accijns op tabak, die oplopen tot 430 procent. Het Verenigd Koninkrijk heeft de hoogste accijns met 5,26 euro per pakje van 25 sigaretten in de populairste prijscategorie. Geen wonder dat veel Britten de oversteek naar België maken, waar ze in extra bevoorrade sigarettenwinkels aan de kust groot inslaan. De accijns in Spanje is met 1,21 euro per pakje het laagst.

Verantwoordelijk Eurocommissaris Frits Bolkestein (Interne Markt) is als liberaal een voorstander van belastingconcurrentie in de Europese Unie, want dat bevordert de economische dynamiek. Maar voor indirecte belastingen als btw en accijnzen ligt dat anders: te grote tariefsverschillen tussen lidstaten leiden door smokkel en fraude tot verstoring van de Europese interne markt. De Europese Commissie streeft dan ook naar harmonisatie van de accijns en BTW-tarieven in het algemeen, dus ook die op tabak. Maar de besluitvorming hierover verloopt moeizaam, want over belastingen moet in de Europese Unie met eenparigheid van stemmen worden beslist.

Voor de tabaksaccijnzen gelden in de Europese Unie sinds 1993 minimumtarieven. In 2001 kwam de Europese Commissie op verzoek van veel lidstaten met ingrijpendere harmonisatievoorstellen. Dat was vooral nodig wegens de uitbreiding van de unie met tien nieuwe lidstaten per 1 mei aanstaande. In de Oost-Europese landen zijn de sigarettenprijzen veel lager dan in de huidige vijftien lidstaten. Bolkestein noemt ook gezondheidsredenen als motief voor een hogere minimumaccijns.

Sinds 1 juli 2002 is in de Europese Unie een nieuw accijnsregime van kracht. Tot die datum gold een minimumaccijns van 57 procent van de detailhandelsprijs voor sigaretten in de populairste prijscategorie. De lidstaten kwamen overeen per 1 juli 2002 de accijns met zestig euro per duizend sigaretten te verhogen. Maar landen die hun accijns moeten verhogen, zoals Spanje en Griekenland, hebben de optie om nog tot 1 januari 2005 te wachten. Alleen Frankrijk verhoogde het afgelopen jaar om puur budgettaire redenen de tabaksaccijns. Groot-Brittannië peinst om dezelfde reden niet over een verlaging.

Een medewerker van Eurocommissaris Bolkestein erkent dat er door alle overgangsperioden door de jongste aanpassing nog ,,niet veel'' verandert. De grootste aanpassing wordt gevraagd van de nieuwe lidstaten na hun toetreding op 1 mei, maar ook daar gelden overgangstermijnen. De sigarettensmokkel binnen de Europese Unie zal dus doorgaan. Brussel vreest bovendien dat de smokkel zal verschuiven naar Oekraïne en Wit-Rusland.