Een president laat zich niet ringeloren door zijn vrouw

Wanneer een president zijn echtgenote niet meer onder controle heeft, kan hij dan wel de natie te leiden? Die vraag houdt de Kenianen bezig sinds president Mwai Kibaki op oudejaarsavond niet in staat bleek zijn eerste echtgenote Lucy tot de orde te roepen. Lucy bezorgde met dit incident volgens menig Keniaan het land een zuur begin van het nieuwe jaar.

Kibaki werd in grote verlegenheid gebracht door de First Lady. Op een feestje voor ministers enkele uren vóór de opening van het traditionele bal bij de jaarwisseling weigerde zij zich naar haar man te schikken. De 72-jarige Kibaki is al vele jaren met Lucy getrouwd maar dertig jaar geleden nam hij ook een tweede echtgenote, Wambuï.

Vice-president Moody Awori had op het feestje een glas ter ere van Lucy geheven maar zich versproken en haar `Second Lady'genoemd. Dat foutje was Lucy in het verkeerde keelgat geschoten. Iedereen had zich gehaast excuses aan te bieden maar haar gezicht bleef vastgeklonken in een sikkeneurige plooi. Zij weigerde haar man te vergezellen naar het nieuwjaarsbal.

De president deed zijn aanzien verder schade aan toen hij enkele dagen later, kennelijk als reactie op het incident, een verklaring uitgaf waarin hij zijn `naaste familie' voorstelde: vier kinderen en Lucy. Deed hij dit in opdracht van Lucy? Over Wambuï repte hij met geen woord. De volgende dag ging zijn Wambuï wel winkelen in een Mercedes van de overheid en begeleid door enkele lijfwachten van de staat. Haar boodschap was duidelijk: ik hoor nog steeds bij de president.

Opnieuw werden wenkbrauwen gefronst toen eergisteren de president zijn invloedrijke secretaris ontsloeg in het presidentiële paleis, Matere Kiriri. Kiriri en Lucy liggen al langer overhoop en Kibaki's secretaris zou zelfs hebben geprobeerd Lucy's toegang tot het presidentiele paleis te beperken. Lucy vindt dat Kiriri haar man te veel werk geeft. Daarom kwam de president tijdens de kerstvakantie niet op alle door hem georganiseerde evenementen opdagen. Hij bleef thuis bij Lucy. Kibaki heeft een broze gezondheid en Lucy wil hem laten rusten.

De indruk blijft hangen dat Lucy veel te grote invloed op haar man uitoefent. Ze staat bekend om haar soms opvliegerige karakter. Aan een zelfverzekerde vrouw in hoge functie zijn de Kenianen niet gewend. Vergeleken met andere Afrikaanse landen valt in de politiek de stem van de vrouw alleen maar zwakjes te horen. De hersenen van een vrouw zijn nu eenmaal kleiner dan die van een man, verklaarde nog niet zo lang geleden de toenmalige president Moi. Als de man heeft besloten, dient de vrouw haar mond te houden.

Polygamie is algemeen geaccepteerd in Kenia. Indien de financiële status van een man dit toelaat, trouwt hij een tweede of derde vrouw. Vroeger, toen er nog onbeperkte landbouwgrond en onvoldoende arbeidskrachten waren, was deze op economische gronden gebaseerde verbintenis een logische oplossing om de productie te verhogen. Maar Afrika verandert snel: het land raakt op, vrouwenemancipatie doet haar intrede en mannen kunnen zich al lang niet meer verscheidene echtgenotes en maîtresses permitteren. Een huwelijk wordt tegenwoordig gesloten óf door traditionele tribale ouderen, óf door religieuze instellingen óf, voor sommigen, door de staat. Dat leidt vaak tot verwarring over wie er nu eigenlijk met wie is getrouwd.

Zo'n rel met de First Lady kwam eerder voor. Ook in de eerste minuten van het nieuwjaar 1974 ging er iets dramatisch mis. Het nieuwe jaar vangt gewoonlijk aan met een bal waar eerst de president en dan de vice-president hun eerste danspasjes maken. De toenmalige president Jomo Kenyatta opende de dans met zijn jeugdige en aantrekkelijke vrouw Mama Ngina. Vice-president Moi koos niet zijn echtgenote Lena, een houterige type, maar een ander.

Toen Kenyatta dit zag, nodigde hij Lena uit voor de volgende dans. Tot ieders ontsteltenis weigerde zij. Moi voelde zich voor schut gezet (en politiek geschaad) en verliet onmiddellijk het bal. Zo ernstig rekende hij Lena deze faux pas aan dat hij haar verbood ooit nog hun boerderij te verlaten. Zij is nooit meer in het openbaar waargenomen. Tijdens de 24 jaar lange heerschappij van Moi had Kenia geen First Lady en de president wel vele vriendinnetjes.

Met Kenyatta's Mama Ngina is het beter gegaan. Kenyatta hield er tenminste drie echtgenotes op na, twee oude Kenianen en één jongere Britse. Met een oude Afrikaanse of een blanke wenste hij zich niet te vertonen. Dus trouwde hij opnieuw, met de veel jongere Mama Ngina, die 25 jaar na de dood van haar man nog steeds leeft en invloedrijk is.

Roddels over de vrouwen van de presidenten deden altijd de ronde, maar alleen onder de politieke elite. Tijdens de autoritaire regimes van Kenyatta en Moi haalde niemand het in zijn dwaze hoofd zich daar snierend over uit te laten. Dat is nu anders. Een populaire dj riep gisteren op de radio: ,,Alstublieft mijnheer de president, valt ons niet lastig met de rotzooi uit uw slaapkamer, U maakt uzelf en ons belachelijk.''