`Bij storm voelde je nevel in de zaal hangen'

Deze week is het Stedelijk Museum begonnen met het inpakken en verhuizen van de kunstwerken. ,,Het gebouw mag echt wel een opknapbeurtje hebben.''

Op de stoep voor de ingang van het Stedelijk Museum staat een witte vrachtwagen. Binnen staan overal houten kratten. `War is over', roept een spandoek dat is blijven hangen in de hal. Verhuizers en inpakkers lopen druk door elkaar. Drie mannen draaien met een elektrische schroevendraaier het deksel van een kist vast. Op het etiket: `K. Sieverding, Selbst in die Winterkälte...'

Dinsdag zijn de inpakkers en verhuizers begonnen het Amsterdamse Stedelijk Museum leeg te halen. Drie dagen later is conservator Jan Hein Sassen verbaasd hoe leeg het museum al is. ,,Het gaat hard, sneller dan verwacht.'' Sassen (56) coördineert de verhuizing waarbij alle kunst naar depots in Amsterdam en Badhoevedorp wordt gebracht. Binnen een paar weken moet de verhuizing klaar zijn.

Nu het Stedelijk is gesloten, zijn aan het Museumplein alleen het Van Gogh en de Meesterwerken van het Rijks overgebleven. Het Stedelijk wil over een paar jaar terug, maar hoe het pand er dan uitziet is onduidelijk, want onlangs nam men afscheid van de Portugese architect Siza en zijn plannen voor renovatie en uitbreiding. Pas na de zomer wijst het museum een nieuwe architect aan.

,,Het gebouw mag echt wel een opknapbeurtje hebben'', zegt Sassen. ,,Het probleem zit vooral in wat je niet ziet, zoals de kapotte dakspanten en de afwezigheid van een systeem voor luchtbehandeling. Als het regende en stormde tegelijk lekte het door het glazen binnenlicht en kwamen er plasjes op het parket. Bij zware storm voelde je een neveltje in de zalen hangen.'' Ook de brandweer heeft het gebouw afgekeurd, onder meer omdat er geen branddeuren tussen de zalen zitten.

Sassen maakt een rondgang door het gebouw. Luid en hol klinkt het geschraap van hout over een stenen vloer. Het geschreeuw van arbeiders echoot door de zalen. Vanaf een trap demonteren enkele mannen het copulerende paar van Bruce Naumans Seven Figures. Het werk van fragiele neonbuizen gaat in drie kisten met uitsparingen in het schuimrubber voor de glazen buizen.

Een deel van de collectie van 4.000 schilderijen, 1.500 beelden en installaties en tienduizenden andere werken heeft een eigen kist die bewaard wordt in een enorme opslagplaats in Badhoevedorp. Ooit gemaakt tijdens de aankoop of voor een later transport. De rest wordt ter plekke ingepakt in beschermende lijsten en bubbeltjesplastic. In een van de bovenzalen boven staat Damien Hirsts Waste, een glazen kist vol ziekenhuisafval, te wachten op de inpakkers. Sassen: ,,Het afval gaat in een losse doos, de rest kan uit elkaar geschroefd en in kisten opgeborgen.'' Ook een vaas van de travestiete pottenbakker Grayson Perry, winnaar van de Turner Prize 2003, staat nog onbeschermd kwetsbaar mooi te zijn.

Langs de muur van grote Erezaal staan de gedemonteerde kleurige, metalen platen van een grote doos van Donald Judd. Een medewerkster stoft ze zorgvuldig af voor ze in hun kisten gaan. Een Dibbets van een paar meter hoog leunt tegen een muur. Een Kelly hangt er tegenover en ook een Appeltje lijkt even vergeten. Sassen gaat van zaal naar zaal. Wat hij de komende jaren in ieder geval zal missen is het licht. ,,Het licht in het oude gebouw is waanzinnig, dat vinden kunstenaars van over de hele wereld.'' Hij hoopt dat alle toevoegingen aan het ontwerp van A.W. Weissman uit 1895 worden gesloopt.

Half mei heropent het museum in een voormalige PTT-gebouw langs het spoor. Op de tweede en derde etage wordt 5.000 m² ingericht als museumruimte, evenveel als het oude gebouw. Sassen: ,,Het is een kantoor, dus met plafonds op drie meter. Alleen bij de entree zijn een paar plaatsen waar we grote werken kunnen hangen.'' Het pand wordt nu schoongemaakt – er is wat asbest gevonden – en op 1 februari mag de aannemer aan de slag. Begin april is die klaar. ,,Het is voor maar 2,5 jaar. Het zal niet een super museaal gebouw worden'', zegt Sassen. ,,We laten bijvoorbeeld de donkerblauwe vloerbedekking met noppen gewoon liggen. Dat provisorische vinden we spannend.'' Wel wordt er een kostbare airco aangelegd en ook de beveiliging van de collectie kost heel wat geld.

In het oude gebouw staan in een zaaltje op de eerste verdieping achteloos zo'n honderd schilderijen schuin tegen de muren. Door het bolletjesplastic schijnen de rode, blauwe en gele vlakken van een Mondriaan. Het rijtje daarnaast begint met een Doesburg. Volgens een velletje aan de muur zit er ook een Van der Leck bij. Elders staat een Matisse ingeklemd tussen Van Gogh en Sluiters. Verderop Ensor, Malevich, Permeke, Chagall, Vasarely. Allemaal voorlopig niet te zien in Amsterdam. Alles op weg naar het depot.