Scheurende zijde

In Boeken van 24 december citeert Ronald Havenaar Theodore Roosevelt die tijdens een veldslag geweerschoten heeft gehoord, `making a sound like the ripping of a silk dress'. Is het toevallig dat Gustave Flaubert precies dezelfde associatie heeft als hij verslag doet, in de Éducation sentimentale, van ongeregeldheden tijdens de revolutie van 1848? Frédéric Moreau en zijn minnares lopen in de rue Caumartin als plots achter hen een geluid klinkt `pareil au craquement d'une immense pièce de soie que l'on déchire. C'était la fusillade du Boulevard des Capucines'. Heeft Roosevelt Flauberts roman gekend en het beeld zonder bronvermelding van hem geleend? Of was het destijds in bepaalde milieus, als er werd geschoten, gewoon te denken aan scheurende zijde? Hoe zou dat dan komen? Er waren gelegenheden genoeg om het geluid van een salvo te leren kennen: het ontbrak niet aan slagvelden en revoluties. Maar zijde moest je eerst stuk scheuren om te weten dat je op die manier het gekraak van schoten kon nabootsen en waarom zou je dat willen doen als je nog niet wist dat je er dit effect mee bereikte? Er is haast niets anders te verzinnen dan een ongelukje dat een ongeduldig heerschap kan overkomen wanneer hij een weerspannig lijf van een deftige jurk wenst te ontdoen. Zo'n beeld, met de sensuele schoonheid die Havenaar er in ontdekt, onthult misschien meer dan je op het eerste gezicht zou denken.