Oerversie film Cassavetes teruggevonden

Twee 16mm filmrollen van respectievelijk 36 en 42 minuten met daarop de legendarische verloren gewaande eerste versie van John Cassavetes' speelfilmdebuut Shadows uit 1958 zijn door de Amerikaanse filmhistoricus Ray Carney teruggevonden. Dat heeft het International Film Festival Rotterdam bekendgemaakt.

De op video overgezette oerversie van de film zal te zien zijn tijdens het festival, dat van 21 januari tot en met 1 februari duurt. John Cassavetes (1929-1989) was vooral bekend als acteur, bijvoorbeeld uit Rosemary's Baby, toen hij in 1957 met aanvankelijk niet meer dan een paar duizend dollar en een groepje vrienden en toevallige passanten de geïmproviseerde film Shadows opnam. De criticus en latere experimentele filmmaker Jonas Mekas was waarschijnlijk de enige die het eindresultaat kon waarderen. Hij beschreef de film tijdens een van de drie vertoningen in 1958 als ,,een van de meest grensverleggende Amerikaanse films in decennia.''

Een tweede versie volgde, waarvoor Cassavetes nog slechts een derde van het origineel gebruikte en bijna een uur nieuw materiaal opnam. Dat is de film die als een van de hoogtepunten van de Amerikaanse onafhankelijke film de geschiedenis in is gegaan. De losse, soms ronduit woeste stijl, waarin de camera ten dienste staat van de acteurs, de loom-hysterische jazzmuziek, die vreemde levensfase waarin mensen al volwassen zijn, maar zich daar nog niet naar kunnen schikken, ze zijn sindsdien veel geïmiteerd. Cassavetes beïnvloedde vele (Amerikaanse) regisseurs, van Jim Jarmusch tot de Dogma-beweging van Lars von Trier, van Abel Ferrara tot Larry Clark. Cassavetes beweerde altijd dat hij de eerste versie verknipt had om de uiteindelijke film te realiseren. Later zei hij dat hij de originele print aan een filmschool in het midwesten van de Verenigde Staten had gegeven. Als Carney inderdaad de oorspronkelijke Shadows boven water heeft weten te halen, dan is dat een van de belangrijkste vondsten in de hedendaagse filmarcheologie.

De filmhistoricus Ray Carney heeft vele publicaties over John Cassavetes op zijn naam, waaronder het als een detectiveverhaal opgezette Going Inside the Heart and Mind of the Artist. Daarin reconstrueerde hij al hoe de oerversie van Shadows eruit zou moeten hebben gezien.

De film wordt in Rotterdam vertoond in het kader van het Cinema Regained-programma, waarin het (her)ontdekken van de filmgeschiedenis gevierd wordt.