Met een korreltje Shell

Tien miljard in tien minuten.

Bij Shell geldt altijd al de macht van de grote getallen, maar de snelheid waarmee vanochtend de miljarden aan beurswaarde in rook opgingen, is zelfs voor Shell dramatisch te noemen.

Een persbericht van één A-viertje was voldoende om het energieconcern in Londen en Amsterdam met een snelheid van bijna 17 miljoen euro per seconde naar beneden te storten.

Ook op een legale manier is geld in staat om heel snel te verdwijnen.

Wat jaagt beleggers van Shell zo'n schrik aan? Om kort te gaan: beloftes die niet worden waargemaakt. Het concern is na interne studies tot de conclusie gekomen dat het tussen 1996 en 2002 de omvang van olie- en gasreserves te hoog heeft ingeschat. De `bewezen reserves' zijn de geraamde hoeveelheden gas en olie die het concern ,,met een redelijke mate van zekerheid'' in de toekomst op een rendabele manier naar boven kan pompen. Een vijfde van deze olieplas/gasbel is bij nader inzien niet bewezen, ofwel Shell telde eind 2002 3,9 miljard vaten olie en gas te veel.

Of dat weer een nieuw boekhoudschandaal in Nederland betekent, hangt van de definitie. Shell is een conservatief boekhoudende onderneming. De herziening van de oliereserves heeft volgens Shell geen ,,belangrijke gevolgen'' voor de jaarrekeningen die de afgelopen jaren zijn gepubliceerd. Shell is zo voorzichtig dat het zijn reserves niet ziet als bezitting. Pas als de delfstoffen naar boven komen en er geld op wordt verdiend, gaan de reserves van Shell in de balans meetellen. Statistieken over de omvang van de reserves staan sinds jaar en dag als additionele informatie in het jaarverslag.

Geen herziene jaarrekeningen dus, of accountants die hun handtekening intrekken. Maar de financiële markten zal dat weinig interesseren. De waarde van een bedrijf wordt voornamelijk bepaald door de verwachtingen. Eind 2002 stonden Shells reserves gelijk aan 13,3 jaar productie. Met de bijstelling van vandaag zet Shell circa 2,7 jaar aan productiebelofte op losse schroeven. En de verwachte productiegroei bij Shell is al zo'n gevoelig onderwerp nadat het energieconcern een groot deel zijn ambities een paar jaar geleden moest inslikken.

Shell mag er op rekenen dat de onbewezen reserves in de toekomst weer bewezen zullen worden, maar die belofte is minder hard dan die waarmee aandeelhouders van Shell gisteravond naar bed gingen. Zij moeten leven met de wetenschap dat het equivalent van tientallen miljarden productie die Shell jarenlang voorspiegelde,nu verdwenen is.