Klikken

Je kunt van sociologen zeggen wat je wilt, maar het is toch de socioloog drs. Herman Vuijsje geweest die reeds in 1995 heeft gepleit voor de herontdekking van het klikken. Zelden is een sociologische advies zo aangeslagen, want sindsdien is Nederland vergeven van de kliklijnen. Aangespoord tot het verrichten van een taboedoorbrekende burgerplicht klikt heel Nederland zich tegenwoordig suf tot het bruin ziet. Destijds heb ik al aanbevolen drs. Vuijsje te benoemen tot de Nationale Klikspaan, een instituut dat naast de Nationale Ombudsman kan opereren, maar inmiddels meen ik dat de Columbus van het klikken zelfs recht heeft op een eigen standbeeld. Ik zou zeggen tegenover een Sociale Dienst of voor een illegalenflat in de Bijlmer.

Nederland klikt van laag tot hoog. Laatst nog de Groningse burgemeester Jacques Wallage, die over Ayaan Hirsi Ali ging klikken bij haar baas Van Aartsen. En nu hoor ik de aangename stem van Hanneke Groenteman in een televisiespotje dat reclame maakt voor het meldpunt M, waar je anoniem mogelijke misdadigers kunt aangeven. Dial M for Murder, niet met Grace Kelly in de hoofdrol, maar met Hanneke Groenteman. Gauw trek ik de gordijnen dicht.

Lang voordat zij de wereld op de hoogte stelde van haar eetverslaving heeft Hanneke in de verzetskrant Het Parool nog eens een ontroerend stuk geschreven over hoe zij als kind moest onderduiken bij tante Cor en oom Kees, die zoals zo ellendig veel Nederlanders een NSB'er als buurman hadden. Ik bedoel: wat hebben drs. Vuijsje, Jacques Wallage en Hanneke Groenteman met elkaar gemeen?

Ze zijn alle drie joods. Die constatering schreeuwt om een verkeerde uitleg en ik zie u al overeind springen, maar wat ik ermee zeggen wil is dit: als joden, de laatste groep waarvan je het zou verwachten, zich bekeren tot het klikken,dan kan dat alleen maar betekenen dat het klikken in de Nederlandse samenleving volledig is geaccepteerd als een normale handeling. Misschien hebben ze er uitvoerig over gebrainstormd, maar mij zou het verbazen als ze bij het reclamebureau van dat M-spotje, überhaupt wisten dat Hanneke tijdens de bezetting verlinkt had kunnen worden.

Het is waar dat Nederlanders in de oorlog een kliktraditie hebben opgebouwd, maar de vraag blijft waarom dat klikken de laatste jaren weer zo populair is geworden. Ik ben natuurlijk niet zo'n groot socioloog als drs. H. Vuijsje, maar ik zie twee mogelijke factoren. Het komt door het poldermodel en door de multiculturele samenleving.

In het poldermodel gaat het er niet om de waarheid te zeggen, maar om tot overeenstemming te komen. De waarheid ligt in het poldermodel altijd in het midden, hoewel de waarheid in werkelijkheid helemaal niet in het midden hoeft te liggen. Vooral als er gedoe van komt, schuift men in het poldermodel de waarheid liever een tijdje onder het tapijt. In het verlengde hiervan hebben wij te maken gekregen met wanhopige pogingen om de multiculturele samenleving zo pijnloos mogelijk in te voeren. Om de boel bij elkaar te houden en al die verschillende groepen te vriend te houden, moet je voorzichtig omspringen met onwelkome werkelijkheden. Wallage riep op tot `behoedzaam manoeuvreren' en onlangs zei oud-minister Margreeth de Boer in Trouw: ,,Een scherpe toon drijft mensen uit elkaar.''

Vaak komt de waarheid pas naar boven door scherpe kritiek en mijn ervaring is dat mensen die scherpe kritiek te verduren krijgen altijd klagen over de scherpe toon. De kritiek, daar staan ze wel voor open, maar die toon doet de deur dicht. Jaja. In zo'n klimaat wordt het heel moeilijk de waarheid frank en vrij uit te spreken. Anoniem klikken is dan nog de enige manier om een ander te laten weten wat je ervan vindt. Bedankt, drs. Vuijsje!