James Cook (2)

Met veel waardering las ik uw recensie van een vijftal boeken over de reizen van kapitein Cook. U brengt daarin ook ter sprake de recente film `Master and Commander', gebaseerd op de boeken van Patrick O'Brian met als hoofdpersonen Jack Aubrey en Stephen Maturin. Anders echter dan u veronderstelt, refereert de titel niet aan deze twee personen samen, maar slechts aan Jack Aubrey alleen, en is met `Master' bepaald niet Dr. Stephen Maturin bedoeld. De term master and commander duidt in die tijd, de tijd van Cook, Aubrey en Maturin een rang aan in de Royal Navy, ongeveer equivalent aan de huidige Nederlandse kapitein-luitenant ter zee.

In het tweede boek uit de serie van O'Brian, Post Captain, geeft een zekere Admiral Haddock, aan zijn buurvrouw Mrs. Williams (zij zal later schoonmoeder van Aubrey worden) de volgende uitleg: `I looked him up in the Navy List. He is a young fellow, only a master and commander, you know .We always call commanders Captain So-and So in the Navy. Real captains, full captains , we call post-captains.'

Ik vrees dat de recensent het slachtoffer is geworden van de discussies rond de invoering van de `bachelor/master' structuur in het hoger onderwijs en dat daardoor de gedachte is ontstaan dat Maturin, als scheepsarts en dus academicus, wel `master' zou zijn. Dat is hij echter niet, sterker nog, hij is `doctor' en wordt in de Jack Aubrey boeken en in de film ook steeds als zodanig aangeduid en nergens als `master'.

Overigens waren vele van deze scheepsartsen bepaald niet academisch gevormd. Op zijn best waren ze gediplomeerde `surgeons'. Maturin echter is `physician' en dus van een, naar de mening van de tijdgenoten, veel hogere soort en ook inderdaad academisch gevormd.

Om de verwarring nog te vergroten vermeld ik dat in de Jack Aubrey-boeken ook nog masters sec voorkomen. Dat zijn warrant officers (ongeveer in moderne Nederlandse terminologie: onderofficieren), vooral belast met navigatie. Masters and commanders, zoals Aubrey, en post captains, zoals Aubrey later zal worden, zijn commissioned officers.