`Ik snap geen klap van die brief'

De verhoging van de eigen bijdrage in de thuiszorg is slecht gevallen. Veel gebruikers hebben opgezegd. Niet alleen wegens de kosten, ook omdat ze de brief niet begrepen. De zorginstellingen proberen de schade te herstellen.

Ze voelt zich af en toe woedend van binnen. Maar ze wil zich er niet over opwinden – na vier herseninfarcten wordt mevrouw A.M. van den Oudenalder (67) duizelig en beroerd als ze zich druk maakt. De bron van haar verdrongen ergernis is de brief van het Centraal Administratie Kantoor Bijzondere Zorgkosten (CAK-BZ). Die brief werd vorig jaar december naar alle cliënten van de thuiszorg gestuurd. Het CAK-BZ meldt hierin dat de eigen bijdrage per 1 januari 2004 wordt verhoogd, voor het eerst sinds 1997. Door de verhoging bespaart minister Hoogervorst (VWS) 180 miljoen euro.

De brief zorgde voor veel paniek onder de thuiszorggebruikers. Veel mensen begrijpen de brief niet door het financieel jargon als `ongecorrigeerd verzamelinkomen' en `onder aftrek van forfaitair bedrag'.

In de brief staat dat `de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft besloten om de eigen bijdrage thuiszorg te verhogen van 4,60 euro (uurtarief 2003) naar 11,80 euro per uur'. Wat veel thuiszorgcliënten niet weten is dat lang niet altijd het tarief van 11,80 euro per uur hoeft worden te betaald. De kosten hangen namelijk af van het aantal zorguren en de hoogte van het inkomen.

Toch gaan mensen die gebruik maken van de thuiszorg in grote lijnen twee keer zoveel eigen bijdrage betalen. De minimale bijdrage gaat van 8 euro naar 16 euro in de maand. Wie minder verdient dan 13.500 euro per jaar, betaalt maximaal 16 euro per maand.

,,Ik snap er geen klap van'', zegt Van den Oudenalder in haar appartement aan de Vulcanusdreef in Utrecht. ,,Het is erg onduidelijk allemaal. Je moet wel een halve econoom zijn.'' Maar vanmiddag komt een ouderenwerker bij haar langs om de brief uit te leggen. ,,Die jongen helpt me ook bij het invullen van mijn formulieren.''

Iedere donderdag krijgt mevrouw Van den Oudenalder drie uur thuiszorg. ,,Ik kan niet meer op een trapje gaan staan en de ramen lappen'', vertelt ze. Ook doet de thuishulp met haar de boodschappen en loopt ze met haar mee als ze moet pinnen. Per maand betaalt ze 13,80 euro eigen bijdrage.

Een verdubbeling van dat bedrag kan ze niet betalen, zegt ze. ,,Ik zal dan desnoods terugschakelen naar twee keer thuiszorg in de maand. Deze verhoging kan niet.''

Op 5 januari kondigde de Landelijke Vereniging voor Thuiszorg (LVT) aan dat naar schatting twee- tot vierduizend mensen de thuiszorg hadden opgezegd. Op basis van wat de vereniging nu van de leden weet komt ze op 3.755 opzeggingen.

,,Op korte termijn is het van groot belang dat de paniek onder de mensen wordt weggenomen'', stelt B. van den Dungen, directeur van de LVT. ,,Mensen die de thuiszorg hebben opgezegd proberen we over te halen hun keuze te heroverwegen, omdat ze soms opzeggen op gronden die niet juist zijn.''

Het CAK-BZ wilde de cliënten alvast informeren over de eigen bijdrage in 2004. Volgens J. van den Burg, manager bij het CAK-BZ, is het lastig een brief te schrijven die iedereen begrijpt. ,,De één vindt de brief wel duidelijk en de ander niet'', zegt ze over de kritiek. ,,Wegens tijdgebrek konden we de brief niet meer op tijd afstemmen met alle thuiszorgorganisaties. Op onze website staat uitgelegd hoe de berekening van de eigen bijdrage in elkaar steekt.''

Voor mevrouw P.G. Uittenhout (81) aan de Otterstraat in Utrecht komt de verhoging van de eigen bijdrage niet onverwachts. ,,Er wordt al jaren over de verhoging gepraat, dus ik zag het aankomen. Ik zie wel hoe het uitpakt.'' Ze vindt het niet erg als ze meer voor de thuiszorg moet betalen. ,,Dat zal ik gewoon doen, omdat ik niet buiten die hulp kan.'' Door een zwakke rug kan ze niet alle huishoudelijke klusjes doen. ,,De boodschappen doe ik wel zelf.'' Uittenhout vindt het ,,dom'' dat zoveel mensen de thuiszorg hebben opgezegd. ,,Als je niet buiten de thuishulp kan, dan zeg je dat toch niet op?''

Bij de Thuiszorg Stad Utrecht zijn zo'n 25 opzeggingen binnengekomen wegens de brief van het CAK-BZ. ,,Mensen vrezen zo voor de nota met de verhoogde bijdrage dat ze op voorhand de thuiszorg afwijzen'', vertelt H. Bosma, voorlichter van de thuiszorginstelling. ,,Ik wil niet zeggen dat er onterechte paniek heerst, maar mensen met een minimuminkomen hoeven maximaal 16 euro per maand te betalen. Dat valt nog mee.''

De SP begon op haar website een protestactie tegen de verhoging van de eigen bijdrage. In de twee weken dat de actie loopt zijn er 233 reacties binnengekomen.

,,De verhogingen zijn heel heftig'', zegt Agnes Kant, Tweede-Kamerlid van de SP. ,,Wat me vooral steekt is dat mensen met een pensioentje fors moeten bijbetalen. Mensen hebben er niet voor gekozen om thuiszorg te krijgen, ze hebben het gewoon nodig.'' Kant stelde Kamervragen aan staatssecretaris Ross (VWS, CDA) over de kwestie. Kant denkt na het reces bericht te krijgen van de bewindsvrouw. ,,Als het antwoord onbevredigend is – wat ik verwacht – zal ik een debat aanvragen. We gaan zeker wat doen.''

Kamerlid J. Smits (PvdA) vindt dat de eigen bijdrage te drastisch is verhoogd. ,,We zijn bang dat mensen nu afzien van de hulp die ze wel nodig hebben. De minister heeft te slecht nagedacht over de nadelige gevolgen van de verhoging.''

Vlak voor het kerstreces werd een tegenbegroting van de PvdA afgewezen. De PvdA zal met alternatieven blijven komen, aldus Smits. ,,De verhoogde eigen bijdrage is een slechte zaak.''