Een rebelse oermoeder

Beroemd is Cobi Schreijer nooit geworden, maar ze speelde minstens twee keer in haar carrière een belangrijke rol. Toen ze in de jaren zestig een folkclub runde in gebouw De Waag in Haarlem vormde die een springplank voor Boudewijn de Groot, Lennaert Nijgh en heel wat andere pioniers van het geëngageerde lied. En toen ze in de jaren zeventig ging zingen voor de vrouwenbeweging, zette ze alles op alles om de vechtende vleugels bij elkaar te houden.

Door de zee van de tijd vertelt het levensverhaal van Cobi Schreijer tegen de achtergrond van de maatschappelijke ontwikkelingen waarin ze zich met hart en ziel liet meevoeren. Zelfs toen ze kort na de oorlog als amusementszangeresje op tournee ging langs de Nederlandse militairen in Indië, nam ze al stelling door wel om te gaan met de gewone soldaten, die er óók niets aan konden doen, en door de superieuren zo veel mogelijk te negeren. Zo was ze van huis uit: van haar sociaal-democratische ouders had ze een politiek benul meegekregen dat bij veel andere artiesten in die dagen ontbrak.

Geen wonder, dat Cobi Schreijer allengs uit de amusementswereld verdween – te dwars, te eigenwijs – en haar eigen weg koos. Ze wierp zich op het eeuwenoude repertoire aan Nederlandse volksliedjes, dat toen nog goeddeels onontgonnen was, en zong die voor plattelandsvrouwenverenigingen en in radioprogramma's. In 1962 greep ze de kans om De Waag te bespelen. Een goed moment, want in de Verenigde Staten was toen juist een folk-rage op gang. En gangmakers als Pete Seeger en Tom Paxton kwamen graag naar De Waag. Voorts ontving Cobi Schreijer in 1965 de onbekende Paul Simon, die net als de meeste anderen bij haar thuis logeerde. Juist in dat weekend kwam het bericht dat The sound of silence in Amerika een hit was geworden.

Op die sfeer kwamen ook Nederlandse beginners af, zoals Boudewijn de Groot, Lennaert Nijgh, Rikkert Zuiderveld en Ernst Jansz. ,,Ik zie Cobi als een soort oermuziekmoeder'', zegt de latere Doe Maar-held Jansz, die destijds in de folkgroep CCC Inc. speelde. Ook anderen prijzen de saamhorige sfeer die Cobi Schreijer schiep, de adviezen die ze gaf, en de vele dwarsverbindingen die in De Waag werden gelegd. Maar ze vertellen tevens over haar purisme: zodra de authentieke gitaar of de theekistbas door elektronica werd vervangen, moest ze er niets meer van hebben. ,,Dat was niks voor Cobi en toen is het contact verwaterd'', aldus Jansz. Eind 1969 moest de onderneming om financiële redenen dicht. Daarna begon haar tweede loopbaan, als de zangstem van de vrouwenbeweging.

De verhalen uit De Waag vormen de schilderachtigste hoofdstukken in dit door Angeline van den Berg genoteerde feitenrelaas, al was het maar omdat ze zo'n levendig tijdsbeeld vormen. Verder is haar stijl compact, zakelijk en soms wat aan de kleurloze kant. Vooral aan enkele privé-perikelen wordt wel heel snel voorbijgegaan. Maar ze tekent wel een raak profiel van de rebelse zangeres, die nu – op haar 81ste – in het Rosa Spierhuis woont. ,,De mensen staan hier helemaal niet midden in de maatschappij'', klaagt Cobi Schreijer. ,,Ze vinden dat over politiek niet gepraat mag worden hier. Wat een onzin! Dat gebrek aan strijdlust hier valt me erg tegen. Ik wil niet dat dat overgaat bij mezelf.''

Angeline van den Berg: Door de zee van de tijd. Het gezongen leven van Cobi Schreijer, een rebelse meid. Conserve, 196 blz. €18,–