Uitsterven dreigt voor kwart van landdieren

Een kwart van alle dieren- en plantensoorten op land zal in de komende vijftig jaar waarschijnlijk uitsterven, als het klimaat op aarde warmer blijft worden. In het slechtste geval komt dat erop neer dat rond 2050 een miljoen soorten is verdwenen.

Dat concludeert een internationaal team van negentien ecologen in een modelberekening die zij vandaag publiceren in het vooraanstaande Britse wetenschappelijke tijdschrift Nature.

Als hun voorspellingen kloppen, zullen er meer soorten uitsterven als gevolg van de opwarming van de aarde dan als gevolg van vernietiging van hun leefomgeving (zoals houtkap), wat op dit moment de grootste bedreiging voor hun voortbestaan is.

,,Vooral soorten die beperkt zijn in hun mobiliteit of soorten die hoge eisen stellen aan hun leefomgeving, zullen in het nauw komen door de klimaatsverandering'', zegt M. Bakkenes van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu in Bilthoven, een de auteurs van de Nature-studie.

Tot nu toe is er in de wetenschap slechts éénmaal het uitsterven van een soort (een gouden pad in Costa Rica) toegeschreven aan klimaatsverandering. Maar dat kan dramatisch veranderen, zo waarschuwen de onderzoekers. Het huidige tempo waarin de veranderingen in klimaat plaatsvinden is namelijk zo hoog, dat planten en dieren geen tijd hebben om zich aan te passen of een ander leefgebied op te zoeken.

De wetenschappers, afkomstig van veertien laboratoria over de hele wereld, bestudeerden 1.103 soorten planten, zoogdieren, vogels, reptielen, kikkers en vlinders in zes gebieden die rijk zijn aan biodiversiteit.

De studiegebieden liggen in Mexico, Costa Rica, Australië, Brazilië, Zuid-Afrika en Europa. Ze zijn zo gekozen dat ze representatief zijn voor eenvijfde van de biodiversiteit van het landoppervlak op aarde.

De onderzoekers gebruikten in hun model drie verschillende scenario's van klimaatverandering die eerder door het Intergovernmental Panel on Climate Change van de Verenigde Naties zijn opgesteld. De gemiddelde temperatuur op aarde zal volgens die scenario's de komende vijftig jaar toenemen met 0,5 tot 3 graden, als gevolg van het broeikaseffect.

Dat heeft grote gevolgen voor het leven op aarde, berekenden de ecologen. Ze analyseerden verschuivingen in aantallen en verspreiding van soorten die in de afgelopen dertig jaar zijn opgetreden als gevolg van de klimaatverandering en projecteerden die trends naar de toekomst.

In het gunstigste geval blijkt in 2050 15 procent van de bestudeerde soorten verdwenen, hetgeen oploopt tot een uitsterfpercentage van 37 in het slechtste scenario. In Europa schatten de onderzoekers dat een kwart van de vogelsoorten zal uitsterven onder het slechtste scenario en zo'n 17 procent van de plantensoorten.

ACHTERGROND pagina 4