Stop met canards over roken

Prof. Freek Verheugt van de Commissie Passief Roken van de Gezondheidsraad acht een campagne tegen het roken achter de voordeur `noodzakelijk' omdat de nieuwe Tabakswet daarin `helaas' nog niet voorziet (NRC Handelsblad, 30 december).

Voordat de toezichthouders van de Tabaksautoriteit onze huizen binnendringen, lijkt het de moeite waard de empirische onderbouwing van Verheugt te bezien. Gemeld wordt dat in het Amerikaanse Helena (65.000 inwoners) gedurende een halfjaar het roken in openbare eetgelegenheden en casino's wettelijk was verboden. Vrijwel onmiddellijk na invoering van de wet halveerde het aantal patiënten met een hartinfarct in het lokale ziekenhuis. Deze bevinding van twee plaatselijke artsen werd door de Amerikaanse media breeduit verspreid. De daarop volgende kritiek werd door die media en nu dus ook door Verheugt genegeerd.

Ten eerste is dit `onderzoek' in geen wetenschappelijk tijdschrift gepubliceerd en dus ook niet onderworpen aan enige wetenschappelijke toetsing voor plaatsing (peer review).

Ten tweede wordt steeds weggelaten hoe klein de desbetreffende aantallen waren. In het St. Peter's Community Hospital was het gemiddelde aantal opnamen voor hartaanvallen 6,8 per maand, in de periode van het rookverbod minder dan 4 per maand. Wie iets weet over het grote aantal factoren dat bijdraagt aan de kans op hartaanvallen, wie het verschil begrijpt tussen causaliteit en spurieuze (onechte) relaties, wie enige kennis heeft van de statistische valstrikken bij kleine steekproeven, zal dit onderzoek als curieus, maar niet serieus terzijde leggen.

Ten derde is het resultaat volstrekt niet te rijmen met andere, steviger gefundeerde bevindingen.

De American Heart Association schat dat zo'n 5 procent van het totale aantal doden door hartaandoeningen aan passief roken toegeschreven kan worden. Dus zelfs wanneer in Helena voor langere tijd roken voor iedereen volledig onmogelijk zou zijn geweest, dan nog zou een sterftewinst als het gerapporteerde totaal onverklaarbaar zijn.

Dat geldt zelfs als men rekening houdt met de factor actief roken: daaraan wordt zo'n 20 procent van de sterfgevallen door hartaandoeningen toegeschreven (US Center for Disease Control and Prevention).

Verheugt wil het roken achter de voordeur aanpakken. Krijgt hij zijn zin, dan zou ik zelf achter de voordeur graag Verheugt aanpakken.

Tegen het binnendringen van gelovige wolven in wetenschappelijke schaapskleren is waakzaamheid geboden.

H.M. Willemse is rijksambtenaar en ex-roker.