Bush kaapt thema Democraten

Het voorstel van Bush om illegalen een werkvergunning te geven is onderdeel van een slimme verkiezingsstrategie, zeggen de tegenstanders. Migrantenactivisten willen weten wat er gebeurt als de werkvergunningen aflopen.

Terwijl de Verenigde Staten door middel van een hernieuwde anti-terreurampagne uit alle macht proberen te voorkomen dat kwaadwillende buitenlanders Amerika binnendringen, doet president Bush het voorstel om illegalen voor de duur van maximaal zes jaar een werkvergunning te verschaffen.

Democraten en een flink aantal Republikeinen blijken eensgezind in hun afkeer van het plan, zij het om zeer uiteenlopende redenen. Democraten vrezen de legalisering van een onderklasse, conservatieve Republikeinen het aantrekken van illegalen en de bedreiging van de Amerikaanse arbeidsmarkt.

Maar om hen is het Bush ook niet te doen. De Amerikaanse president richt zich met name op de latino's en het bedrijfsleven dat op grote schaal gebruik van hen maakt. En dat alles met het oog op de verkiezingsstrijd.

Hoewel die verkiezingen nog ver weg zijn en veel nationale en internationale problemen niet zijn opgelost, is de machtsbasis van Bush dankzij recente politieke successen (de vangst van Saddam Hussein, beloften van Libië, de aantrekkende economie) zo solide, dat hij geen gevaar ziet in een discussie over een onderwerp waar maar weinig Amerikaanse presidenten zich aan hebben gewaagd. Het laatste grote besluit over illegalen werd halverwege de jaren tachtig genomen, toen een tijdelijke amnestie werd afgekondigd. Ogenschijnlijk acht Bush de kans groot dat hij met zijn omstreden voorstel meer vrienden dan vijanden zal maken.

De presidentiële adviseurs zijn zich er van bewust dat het etnisch Latijns-Amerikaanse electoraat (39 miljoen mensen) groeiende is. En omdat Amerikaanse latino's van oudsher overwegend Democratisch stemmen, heeft Bush zijn pijlen op hen gericht. Wanneer hij een deel van hen naar het Republikeinse kamp weet over te halen, maken de Republikeinen meer kans hun macht te consolideren en de sterkste partij van het land te blijven. Tijdens de verkiezingen van 2000 stemde een derde van de latino's voor Bush.

Toch bestaat het meeste verzet tegen de aanwezigheid van latino's in de VS onder Republikeinen. Een onderzoek van het Pew Research Center stelde vorig jaar vast dat twee keer zoveel Republikeinen als Democraten van mening zijn dat immigranten de grootste bedreiging vormen voor de traditionele Amerikaanse cultuur.

Democraten en verscheidene Amerikaanse groeperingen voor de rechten van migranten noemen de plannen misleidend. Zo blijken vooral latino's die al een legale status hébben een groot voorstander te zijn van de plannen. Zij hebben vaak jaren gevochten voor hun positie en veel van hun familieleden verkeren nog altijd in de illegaliteit. Maar voor die migranten bestaat er na invoering van de plannen maar weinig zekerheid.

Volgens de onuitgewerkte plannen van Bush hoeven de migranten met een vaste baan niet te betalen voor hun tijdelijke werkvergunning. Maar als ze al in de VS verblijven kunnen ze wel worden bekeurd. Zij zouden echter niet mogen worden vervolgd of uitgewezen. Voor veel illegalen biedt dat onvoldoende garanties. Zo beloofde Washington iets meer dan een jaar geleden ook al dat de verplichte registratie van migranten uit meer dan twintig hoofdzakelijk islamitische landen zonder gevolgen zouden blijven. Maar veel illegalen die aan die oproep gehoor gaven, werden alsnog opgepakt en het land uit gezet.

,,Waarom zouden ze [de illegale migranten] zich melden, geld betalen en het hele proces doorlopen om over zes jaar het land uit te worden gegooid?'', zegt Demetrios Papademetriou, van het Migration Policy Institute in Washington in The Los Angeles Times. Hij noemt Bush' voorstel een ,,tijdbom''. Want wat gebeurt er na zes jaar met al die migranten, vraagt hij. Zelfs wanneer dagelijks vijfhonderd van hen gedwongen worden gedeporteerd, ,,dan kost het vijftig jaar en miljarden dollars om van hen af te komen. Het slaat absoluut nergens op''.

Voorlopig duurt het nog geruime tijd voordat het plan kan worden aangenomen áls het al wordt aangenomen. Want dat is absoluut niet zeker. De migrantenkwestie is een belangrijke bron van verdeeldheid waaraan menig Congreslid dit verkiezingsjaar zijn vingers niet wenst te branden. ,,Dit voorstel gaat de meeste Democraten niet ver genoeg en zeventig tot honderd Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden veel te ver'', zegt Steven Camarota van het Center for Immigration Studies in Washington, tegenover het Britse persbureau Reuters.

Maar óf Bush' voorstel uiteindelijk wordt aangenomen is waarschijnlijk niet de grootste zorg van het Witte Huis. Integendeel, Bush kan tot aan de presidentsverkiezingen goede sier maken als een compassionate conservative of `barmhartig conservatief' zonder dat de definitieve uitwerking van zijn migrantenplan komt vast te staan. ,,Briljante politiek'', zeggen Democratische strategen in The Washington Post. Want het is immers niet de eerste keer dat Bush van oudsher Democratische thema's heeft gekaapt. Zo heeft Bush de Democratische presidentskandidaten eerder al de loef afgestoken door voorstellen te doen over heikele kwesties als onderwijshervormingen, medische zorg en het homohuwelijk.