Wilde plannen

De Britse schrijver Evelyn Waugh schamperde ooit over de vorm van vaderlandsliefde die bestaat uit ,,steeds meer vlaggen uit te steken''. Een nogal gratuit gebaar dus. Deze waarschuwing lijkt niet besteed aan de hoofdcommissarissen van politie in Nederland. Zij hebben een onbedwingbare voorliefde voor management by speech, een tegen elkaar opbieden met wilde plannen. Nu is het weer korpschef Vogelzang van Utrecht, die foto's van veelplegers wil verspreiden. Eerder wilde zijn Amsterdamse collega Kuipers geselecteerde criminelen het rijbewijs of paspoort afnemen. Plus een omkering van de bewijslast als de politie naar hun bezittingen informeert. Uit Arnhem kwam reeds een pleidooi voor een kleinerende aanpak om jeugdige criminele `macho's' eens goed mores te leren. Wat dergelijke voorstellen gemeen hebben is dat zij op gespannen voet staan met de wetten van dit land, zo niet regelrecht daarmee in strijd zijn. Het is te makkelijk te zeggen dat de wet dan maar veranderd moet worden. Het tijdens de wedstrijd verzetten van de doelpalen doet het spel geen goed. De politiechefs zijn zich onvoldoende bewust van het risico dat zij door de wet die zij moeten handhaven ter discussie te stellen, een gevaarlijk voorbeeld geven.

Uitgerekend Utrecht heeft al de grenzen van de wet opgezocht door zware opsporingsmiddelen – zoals het afluisteren van telefoons en DNA-onderzoek – in te zetten tegen verdachte jeugdige veelplegers. De politie geeft toe dat het om ,,relatief minder zware delicten'' ging. De Wet bijzondere opsporingsbevoegdheden (Wet BOB) was indertijd uitdrukkelijk bedoeld voor zware en georganiseerde criminaliteit. Vogelzang stelt het nu voor alsof alleen de schandpaal uitkomst kan bieden. Maar wat is er dan gebeurd met het project-HAK van zijn korps, het speciale project Heldere Aanpak harde Kern? Nog geen jaar geleden werd hoog opgegeven over de ,,positieve resultaten''.

Interessant aan deze aanpak is niet zozeer de inzet van zware middelen als wel de aandacht voor geduldig politiewerk, zoals een geregeld contact met reclassering en Raad voor de kinderbescherming over probleemjongeren. Uit een onderzoek bleek namelijk dat ,,op de koppelvlakken'' tussen politie, justitie en andere instellingen ,,meer mis dan goed lijkt te gaan''. Dat geeft probleemjongeren de kans ,,te spelen met de instanties''.

Een serie foto's ophangen bij de supermarkt is natuurlijk een stuk gemakkelijker dan instanties op één lijn te krijgen, maar zet weinig zoden aan de dijk. Het is zelfs een gevaarlijke afleidingsmanoevre, een excuus om ,,de stroperige rechtsketen'', zoals het onderzoek het noemt, niet te hoeven veranderen. Politiechefs moeten de prestatiebonus die in hun kring tegenwoordig opgeld doet, toch werkelijk op een andere manier verdienen.