Rechter gelast vrijlating van marinier Irak

De Nederlandse marinier die wordt verdacht van het doden van een Irakees is vanmorgen op last van de rechter-commissaris in Arnhem vrijgelaten. De marinier was sinds oudjaarsdag in verzekering gesteld op de luchtmachtbasis Soesterberg. Het OM zegt dat de man verdachte blijft.

Volgens de rechter-commissaris bevat het dossier van het OM tegen de sergeant-majoor (43) op dit moment ,,onvoldoende ernstige bezwaren' om hem te verdenken van moord, doodslag dan wel dood door schuld. Eerder had het openbaar ministerie bekendgemaakt deze verdenkingen tegen de man te hebben, reden waarom OM gisteren vergeefs vroeg de man voor opnieuw tien dagen vast te zetten. Hiervoor toetst de rechter-commissaris het strafdossier marginaal.

In de Tweede Kamer keuren de regeringspartijen CDA, VVD en D66 de handelswijze van het openbaar ministerie tegenover de verdachte militair af. Volgens het CDA heeft het OM op ,,een lichtzinnige manier' gecommuniceerd, aldus het Kamerlid Kortenhorst. D66 spreekt bij monde van het Kamerlid Bakker van ,,een geweldige faux-pas' van justitie. De VVD vindt dat het OM ,,te gretig' is geweest, zegt het Kamerlid Balemans.

De sergeant-majoor, een scherpschutter met een goede staat van dienst die eerder in Bosnië werkte, was op 27 december betrokken bij een actie tegen plunderaars in Irak. De marinier maakt deel uit van de zogenoemde `Quick Reaction Force'. Om de plunderaars te ontzetten vuurden collega's eerder zonder effect waarschuwingsschoten af. Nadat de sergeant-majoor, als leider van zijn eenheid, ter plaatse kwam, vuurde hij twee schoten af. Volgens hemzelf waren dit waarschuwingsschoten, volgens het OM ,,gericht' vuur. Het OM stelt dat hierdoor een Irakees is overleden die in de rug werd geraakt.

De rechtbank in Arnhem wil de beslissing van de rechter-commissaris niet toelichten. De advocaat van de sergeant-majoor, G.J. Knoops, zegt dat uit de behandeling gisteren, achter gesloten deuren bij de rechter-commissaris, is gebleken dat het OM niet over getuigenverklaringen beschikt waaruit onweerlegbaar is af te leiden dat zijn cliënt gericht heeft geschoten. De sergeant-majoor zelf ontkent dit.

Ook is aldus Knoops, gebleken dat niet met zekerheid vaststaat of de Irakees is gedood door schoten van de Nederlandse marinier. Het lijk is, volgens religieuze voorschriften, binnen 24 uur begraven, waardoor het niet door de Marechaussee is onderzocht. Knoops erkent: ,,Dit is geen eindoordeel.' Hij heeft evenwel ,,alle vertrouwen in de onschuld van cliënt'. Het OM handhaaft het oordeel dat de marinier ,,gericht' heeft geschoten, aldus procureur-generaal De Wijkerslooth gisteren tegen het ANP.

Volgens CDA-defensiewoordvoerder Kortenhorst heeft het OM ,,publicitair niet goed gehandeld' en schade toegebracht aan ,,alle 1.100 mariniers en militairen in Irak.'

[vervolg IRAK: pagina 3]

IRAK

'OM te snel naar buiten getreden'

Volgens D66-woordvoerder Bakker heeft het OM ,,veel te snel willen laten zien dat men de zaak serieus nam.' De voormalige voorzitter van de parlementaire onderzoekscommissie-Srebrenica legt een verband met het toenmalige verwijt aan het OM dat het bij incidenten met Nederlandse militairen bij de moslim-enclave in Bosnië te lang niet optrad. Volgens Bakker moeten het ministerie van Defensie en het OM met elkaar betere gedragsregels afspreken voor het optreden van het OM bij incidenten met militairen tijdens uitzendingen, zonder de onafhankelijkheid van het OM aan te tasten. ,,Het OM moet bereid zijn zich te verdiepen in de militaire situatie'.

Ook de VVD wil dergelijke gedragsregels voor omgang met incidenten tijdens vredesmissies. Het CDA wil niet al op voorhand aandringen op nadere gedragsregels voor het OM, aldus justitiewoordvoerder Van Haersma Buma. ,,We zitten niet te wachten op meer bureaucratie maar op gezond verstand. Ook zonder gedragscode had het OM moeten beseffen dat ze dit niet hadden moeten doen.'

Volgens oppositiepartij PvdA is de kritiek van de regeringspartijen op het openbaar ministerie voorbarig. ,,We weten helemaal niet of het OM goed heeft gehandeld, zolang het onderzoek niet is afgerond', aldus justitiewoordvoerder Wolfsen. Hij kan ,,gezien de geweldige maatschappelijke commotie' rond de zaak ,,begrijpen' dat procureur-generaal De Wijkerslooth deze week op tv uitleg gaf over de handelswijze van het OM.

Staatssecretaris Van der Knaap (Defensie) reageerde gisteren tijdens een bezoek aan de militaire eenheden in Irak opgetogen op de vrijlating van de marinier. Volgens de staatssecretaris staan hij en minister Kamp achter de mariniers, maar moet er ruimte zijn voor onderzoek. ,,Ik heb groot vertrouwen in de marechaussee, het OM en ons rechtssysteem. Ik zal de mariniers zeggen dat zij dat vertrouwen ook moeten hebben', aldus Van der Knaap gisteren tegen het ANP

HOOFDARTIKEL pagina 7

Gerectificeerd

Marinier

In het bericht Rechter gelast vrijlating van marinier Irak (7 januari, pagina 1) staat dat het strafdossier in deze zaak volgens de rechter ,,onvoldoende ernstige bezwaren' bevat om de marinier te verdenken van moord, doodslag dan wel dood door schuld. Hier had moeten staan dat het dossier volgens de rechter ,,onvoldoende ernstige bezwaren' bevat om de marinier langer vast te houden.