Oesters van `de groenteman'

Zelfs oesters en kreeft staan op het menu van de Amerikaanse soldaten in Irak. De `groenteman van de Rotterdamse haven' en een van de laatste onvervalste havenbaronnen, Jan Ebus, verdient er goed aan.

Frites, Mars, hamburgers, oesters, kreeft, schnitzels en gehakt vormen slechts een willekeurige greep uit de ongeveer 900 producten die de Rotterdamse havenondernemer Jan Ebus (53) via zijn bedrijf Ebrex Food Services in Genève vrijwel dagelijks levert aan het Amerikaanse leger in Afghanistan en Irak. De oorlog in Irak betekende voor Ebus, die in 1997 zijn eerste voedselcontract met de Amerikanen op de Balkan binnensleepte, een extra proviandering van 140.000 mensen. ,,We kopen zelf alle voedselproducten in die we aan het Amerikaanse leger leveren'', zegt Jan Ebus in het statige kantoor van Ebrex-holding aan de Rotterdamse Westerlaan, het voormalige hoofdkantoor van Internatio-Müller, dat Ebus met enkele vrienden heeft gekocht. ,,Verder is het leveren van voedselproducten aan het Amerikaanse leger voornamelijk een logistieke operatie. Wij zorgen dat alles in het juiste assortiment bij alle Amerikaanse legerbases komt. Niet alleen in Irak, ook in Afghanistan.''

De omzet van Ebrex-holding (gespecialiseerd in transport en logistiek) is met het Amerikaanse leger als klant vorig jaar omhooggeschoten naar 400 miljoen euro. Ebus becijfert dat de Irak-oorlog in 2003 tot ,,een dikke 100 miljoen euro omzetverhoging heeft geleid bij Ebrex''.

Hoewel Jan Ebus zijn bedrijf Ebrex-holding vanuit zijn woonplaats Verbier in Zwitserland alleen nog maar op afstand bestuurt, is hij in feite de `groenteman van de Rotterdamse haven'. Als zoon van een van de eigenaren van expeditiebedrijf Frans Maas, groot geworden met het transport van groente én schoenen, vestigde hij zijn bedrijf Seabrex (groente- en fruitoverslag), eveneens een onderdeel van Ebrex-holding, met behulp van het Gemeentelijk Havenbedrijf Rotterdam in de Merwehaven. De haven van Rotterdam heeft zich tot de grootste stuwadoor in fruit en groente in Europa kunnen ontwikkelen door Ebus' visie dat concentratie van de versnipperde branche op één locatie nodig is om de concurrentie een stap voor te blijven.

Seabrex zorgde vorig jaar binnen de Ebrex-holding voor een omzet van 50 miljoen euro. Het bijbehorende expeditiebedrijf Ebrex haalde in Nederland vorig jaar ongeveer dezelfde omzet. Opmerkelijk is dat Ebus geen groente en fruit, zijn specialiteit, levert aan het Amerikaanse leger. ,,Dat doen Amerikaanse bedrijven zelf. Als je bedenkt op wat voor ingewikkelde manier we ons door de tender hebben moeten worstelen om het voedselcontract met de Amerikanen dat we nu hebben in handen te krijgen, dan is dit al heel mooi. Ik heb er direct drie man maandenlang voor vrij moeten maken. Alleen is het jammer dat ons contract met de Amerikanen, althans in de Golfregio, afgelopen augustus niet is verlengd.''

In de Rotterdamse haven ontwikkelde Ebus zich bij Seabrex op eigen kracht, en niet in loondienst, tot een van de laatste havenbaronnen. Een verdienste waarvoor hij in 1998 tot havenman van het jaar werd uitgeroepen. Ebus beantwoordt nog een beetje aan het beeld van de traditionele havenondernemer van weleer, die in Rotterdam uitgestorven raakt. Want tegenwoordig zijn het de grote multinationals, vaak ver buiten Nederland gevestigd, die de belangrijke haveninvesteringen in Rotterdam voor hun rekening nemen.

Ebrex heeft wereldwijd ongeveer 900 mensen in dienst. De meeste mensen werken bij de fruitstuwadoors van Seabrex in Rotterdam, Bremerhaven en Zuid-Afrika. De dagelijkse leiding van Ebrex-holding heeft Ebus in handen gelegd van een vertrouweling van het eerste uur, Rick Liebelt. Zelf is Ebus momenteel geen bestuurder meer bij Ebrex, maar hij zit vanaf afstand nog bovenop de bedrijven die zijn ondergebracht in de holding, waarvan hij 100 procent eigenaar is.

Niettemin zijn er met name in de Rotterdamse haven een aantal ontwikkelingen die de aandacht opeisen van Ebus. Ook groenten en fruit worden tegenwoordig in toenemende mate vervoerd in containers. Seabrex krijgt nu al jaarlijks 10.000 koelcontainers aangevoerd op de Maasvlakte, met schepen die gezien hun grote diepgang niet in de Merwehaven kunnen komen waar Seabrex is gevestigd. ,,We schatten dat dit aantal de komende jaren nog op zal lopen naar 20.000 tot 30.000 containers'', zegt Ebus. ,,Die moeten nu allemaal over de weg van de Maasvlakte naar de Merwehaven. Bepaald geen ideale situatie. Verhuizing van Seabrex naar de Maasvlakte op termijn zou daarom een optie kunnen zijn. Maar de grote vraag is of je voor dat aantal containers een ingewikkelde verhuizing naar de Maasvlakte op touw moet zetten. We onderzoeken die plannen met een werkgroep van het gemeentelijk havenbedrijf. Er zal wel een goede analyse moeten komen over de kosten en baten. We slaan nu in de Merwehaven bij Seabrex tenslotte al een miljoen pallets over. Bovendien kun je producten als peren en kiwi's niet in containers vervoeren. Dan bederven ze.''