Meneer Luo betreurt lot van civetkat

De 32-jarige meneer Luo heeft van zijn leven nog nooit een civetkat gegeten, want als milieu-activist is hij fel gekant tegen het eten van wilde diersoorten. Dat zei hij vandaag tegen het Chinese persbureau Xinhua. Toch is juist meneer Luo er nu de oorzaak van dat er in de Zuid-Chinese provincie Guangdong (Kanton) zo'n tienduizend civetkatten op een vaak akelig primitieve manier worden afgeslacht. Meneer Luo, wiens voornaam niet bekend is gemaakt, is namelijk de eerste officiële Chinese sars-patiënt sinds het vasteland van China een half jaar geleden sarsvrij werd verklaard.

Het gaat hem inmiddels weer zo goed dat hij waarschijnlijk morgen uit het ziekenhuis wordt ontslagen. Hoe hij precies besmet raakte, is nog steeds onduidelijk. Hij zegt dat hij nog nooit een civetkat heeft aangeraakt, maar toch lijkt de genetische structuur van het sarsvirus waarmee Luo geïnfecteerd raakte volgens Chinese en Hongkongse onderzoekers sterk op een vergelijkbaar virus bij civetkatten. Daarom moeten alle tienduizend civetkatten vóór zaterdag zijn afgemaakt.

Dat gebeurt niet altijd op de meest diervriendelijke wijze: de knaagdieren worden in een bak met ontsmettingsmiddel gedompeld tot ze dood zijn, en dat kan wel even duren. ,,Als we ze met messen afslachten, wordt de ziekte via bloed verspreid'', zo verklaart een ambtenaar in Guangdong zijn methode aan de buitenlandse pers. De dieren worden daarna verbrand.

Na de civetkatten zijn ook alle ratten aan de beurt: voordat meneer Luo ziek werd, heeft hij namelijk heel behendig met een paar eetstokjes een rat in zijn badkamer gevangen. Althans, dat werd aanvankelijk gezegd. Achteraf is gebleken dat het om een muisje ging. Omdat hij het diertje niet wilde doden, zette hij het met de hand uit het raam.

Zou dat de oorzaak van zijn besmetting kunnen zijn? Die kans acht de WHO heel klein, want het is nog niet gelukt om ratten in laboratoria met het sars-virus te besmetten. Toch mag er bij het begin van Chinees Nieuwjaar op 22 januari geen rat meer rondlopen in Guangdong. ,,De hele stad gaat verenigd aan de slag om ratten te doden, we zullen geen enkel huishouden overslaan'', zo meldt een krant uit Guangzhou in het soort van taal dat associaties oproept met de tijd van Mao Zedong. Mao riep in de jaren '50 op tot het uitroeien van wat hij beschouwde als de Vier Plagen: ratten, vliegen, muggen en mussen. De ratten zullen geen zachte dood sterven. ,,Als je ratten doodt, moet je gedesinfecteerde handschoenen dragen'', zo tipte vandaag een lokale krant onder een foto van een man met handschoenen aan die een kooi vol ratten in een emmer liet plonzen.

Maar zijn al deze acties nu noodzakelijk, of zelfs maar verstandig? De WHO vindt van niet. Het doden van de dieren zou wel eens gevaarlijker kunnen zijn dan ze gewoon laten leven, ook omdat mensen bij het doden van de dieren snel besmet kunnen raken. Zo bestond er vorig jaar een verdenking dat een kok in Guangdong juist bij het slachten van civetkatten door de ontlasting van een angstig diertje besmet zou zijn. Verder kunnen resten van de dieren na slachting in de voedselketen terechtkomen. En je wist ook alle sporen uit van het mogelijke verloop van de overdracht van dier naar mens. Dokter Jeffrey Gilbert van de WHO sprak maandag nog de hoop uit dat er bij de slachting, die volgens hem in ieder geval via een strikte procedure zou moeten verlopen, monsters van de dieren zouden worden genomen ten behoeve van later onderzoek. Daarvan lijkt nu helemaal geen sprake.

Waarom gaat China met de massale slachtingen in tegen het advies van de WHO en sommige eigen experts? Peking lijkt vooral te willen aantonen dat de regering van 2004 een andere is dan die van 2003. Waar de regering bij de vorige sarscrisis laks optrad en de zaak eerst in de doofpot probeerde te stoppen, toont de overheid zich nu bijna ongezond daadkrachtig. De WHO moet de China nu eerder tot kalmte dan tot actie manen.