Javier Bardem

De Spaanse acteur Javier Bardem speelt in het regiedebuut van John Malkovich.

Net als landgenoot Antonio Banderas dankt Javier Bardem zijn eerste bekendheid als acteur aan de films van Spanjes troetelkind Pedro Almodóvar. En als Oscarwinnaar voor Hable con ella roept de krullenbos van Pedro `Pepe Papatia' Almodóvar bij de Amerikaanse filmliefhebber beslist een blik van herkenning op. Toch was Javier Who? de favoriete uitroep van de Amerikaanse filmbladen toen hij in 2000 tamelijk onverwachts Golden Globe en, als eerste Spaanse acteur, Oscar-nominaties kreeg voor zijn rol als de homoseksuele dichter Reinaldo Arenas in Julian Schnabels Before Night Falls.

Anders dan Antonio Banderas maakt de op 1 maart 1969 in Las Palmas geboren Javier Ángel Encinas Bardem van zijn uiterlijk niet zijn handelsmerk. Hij is niet de gebronsde macho met de spottende blik in al zijn films, sterker nog, hij ziet er in al zijn films, de films waarmee hij écht bekend werd, steeds onherkenbaar anders uit.

Javier Bardem – hij heeft zijn voornaam nodig, want er zijn ook nog broer en zus Carlos en Mónica en moeder Pilar – komt uit een acteursfamilie. In de telefoonsekskomedie Boca a boca van Manuel Gómez Peirera uit 1995 zijn ze allemaal even te zien. Hun oom was regisseur Juan Antonio, grootvader Rafael was een van de eerste Spaanse filmacteurs. Javier twijfelde aan zijn talent en besloot schilder te worden. Gelukkig blijft het bloed kruipen waar het hoort. Bardem, Javier Bardem, laat in Before Night Falls en nu in het regiedebuut van acteur-theatermaker John Malkovich The Dancer Upstairs ongelooflijk genuanceerde acteerprestaties zien. Hoe trots moet hij zijn geweest toen Al Pacino hem na het zien van Before Night Falls midden in Bardems Europese nacht belde en hem complimenteerde. De jonge acteur was toen zo overdonderd, dat hij moet hebben uitgeroepen dat hij niet in God gelooft, maar wel in Al Pacino. Natuurlijk is Al Pacino God.

Javier Bardem is een engel. Engelen lijken meer op mensen. Als zij zweten, twijfelen, glimmen, het bonken van hun overdonderde hart willen bedwingen, dan kunnen ze dat klein, onmerkbaar bijna spelen. Griezeliger. Zo'n beetje als John Malkovich. Maar die is in deze theologie natuurlijk de duivel.

In Spanje begon Javier Bardem zijn carrière als iets wat Amerikanen `beefcake' noemen, in een film die in het Nederlands Ham, ham (Jámon, jámon uit 1992 van J.J. Bigas Luna) zou heten. Bigas Luna en Almodóvar zijn net als Pacino en Malkovich tegenpolen. Dan maakte Bardem weer een film met de stoute melodramaticus Almodóvar (High Heels in 1991, Carne trémula in 1997) dan weer een volgens de melodramatische platheid van Bigas Luna (Huevos de oro, 1993). In 2004 worden er zeven films met Bardem verwacht. Zoveel tegenpolen kent een globe dus.