Het Beeld

Adrian Monk is een heel slimme rechercheur, van het type Sherlock Holmes. Als hij een moordlocatie betreedt, ziet hij onmiddellijk hoe lang de dader was en kan hij aan de gordijnen ruiken welk merk sigaretten de moordenaar rookt. Zoals dat hoort bij genieën in tv-series is er ook een steekje los aan Monk: het is een dwangneuroticus van de eerste orde, met fobieën voor onder meer bacillen, melk, hoogte en mensenmassa's. Het probleem schijnt samen te hangen met de moord op zijn eigen vrouw drie jaar geleden, voor wie Monk op de begraafplaats klarinet pleegt te spelen.

In de eerste aflevering van de ABC-serie Monk, gisteren uitgezonden door Veronica, zien we de rechercheur uit San Francisco ook bij de psychiater zitten praten. En dan begint te dagen aan welk ander tv-werk Monk zoal schatplichtig is. Een beetje Amerikaanse kwaliteitsserie kan sinds The Sopranos niet meer zonder de vermenging van genreconventies en serieuze therapeutische diepgang, zoals de mysterieuze marimbamuziek die Thomas Newman in 1999 voor American Beauty componeerde en dunnetjes overdeed voor de serie Six Feet Under, nu als pastiche in reclamespots terugkeert en variaties ervan in dramaseries als Monk uitschreeuwen: dit is kwaliteitstelevisie!

De pilot van Monk gisteren, geregisseerd door Dean Parisot (Galaxy Quest), was helemaal niet onaardig, maar pilots zijn altijd wat langer en wat beter dan de rest van de serie. Hoofdrolspeler Tony Shalhoub, de Libanees-Amerikaanse acteur uit bioscoopseries als Men in Black en Spy Kids, en de kok in de schattige restaurantfilm Big Night, speelt de speurneus met het geprangde gemoed overtuigend, net als de verpleegster Sharona die als zijn dr. Watson dienst doet (Bitty Schram uit A League of Their Own). Shalhoub won er vorig jaar een Emmy en een Golden Globe voor in de categorie `beste mannelijke hoofdrol in een comedy-serie': een rare benaming voor Monk, maar het is inderdaad meer amusement dan iets anders.

In de HBO-series The Sopranos en Six Feet Under vormen de beroepen van de hoofdpersonen (respectievelijk `afvalmanager' voor de maffia en begrafenisondernemer) een kapstok om de eigenlijke thema's aan op te hangen, te weten psychologisch en mythologisch onderzoek naar slachtoffers van het matriarchaat bij The Sopranos en de omgang met sterfelijkheid en spiritualiteit in Six Feet Under. In de net voor een iets breder publiek bedoelde serie Monk ligt het precies andersom: het draait om de misdaadintrige die wordt opgeleukt met grappige psychische eigenschappen van de hoofdpersoon. Het is geen comedy, geen psychologisch of mythisch drama, maar een doodgewone whodunit van het type waar ze ook bij de Nederlandse televisie zo dol op zijn: wie heeft de moord gepleegd, en hoe had de speurder dat gezien? De naam is Monk, met M-O-N-K.

De grootste onthulling deed gisteren ZKH prins Bernhard in Andere tijden, over vijftig jaar Bilderbergconferenties: ,,Ondenkbaar dat daar communisten aan zouden hebben deelgenomen, ook al had ik wel CPN-leden onder mijn beste vrienden.''