Thuis bij landverhuizers

Misschien moeten we af van het woord migrant en terug naar het woord landverhuizer. Dat heeft niet die koele klank van statistieken. Het echoot pioniersgeest en heroiek, omdat het stamt uit de tijd dat we in Europa zélf aan landverhuizen deden. En hoezeer landverhuizen nog altijd met krachtige dromen en grote opofferingen gepaard gaat, blijkt uit The New Americans, een serie waarvoor zes migranten en hun familie gevolgd zijn van 1997 tot 2002, vanaf hun thuisland tot na de eerste, verwarrende fase in het gedroomde land. Vanavond zendt de VPRO de eerste aflevering uit.

Zes cameraploegen werkten vijf jaar aan The New Americans. Zoiets loont. De serie is soap, epos en contemporaine oral history inéén. Gedurende die jaren werden de makers bijna deel van `hun' families; de betrokkenheid van hun registratie is zo groot, dat alledaagse uitdagingen voor de kijker gaan werken als soap-achtige cliffhangers. Zal de Nigeriaanse Ogoni-vluchtelinge Ngozi voor haar verpleeghulpexamen slagen? Zal het haar man Israel, een petrochemisch ingenieur die in Chicago als schoonmaker werkt, lukken hogerop te komen? Zoals veel landverhuizers staan Israel en Ngozi onder flinke druk van het thuisfront: ,,Your succes'', zegt een dorpsgenoot, ,,will be Ogoni succes. If you fail, we will all fail.''

De verhalen zijn representatief, de hoofdpersonen zijn dat niet helemaal; de regisseurs zorgden ervoor dat ze met slimme, innemende mensen in zee gingen, met wie we ons ook identificeren als het ze tegenzit. De fiere Palestijnse bruid Naima oogt onafhankelijk, maar is zeer verknocht aan haar formidabele moeder en zusters. Dat maakt het begrijpelijker dat diezelfde Naima, alleen in de VS, zich opeens vastklampt aan haar eigen taal en cultuur. Zo vertalen de documentairemakers het abstracte en vaak als bedreigend ervaren migratiegegeven in universeel herkenbare ups en downs – een geboorte, een spannende sollicitatie. Lang voor aflevering zeven is het alsof deze landverhuizers ook van jou familie zijn. En precies daar is het de makers om begonnen.

VPRO's import: The new Americans, Ned.3, 23.33-0.22u.