Springen in het duister

Een aanschaf is een sprong in het duister. Een bundeltje euro's waarmee nog van alles gedaan had kunnen worden, ruil je in voor iets wat je in de meeste gevallen niet hebt en waarmee je dus geen ervaring hebt. Een product kopen dat je al door en door kent, is er meestal niet bij. Het wordt niet meer gemaakt of je wil nu wel eens iets anders.

Maar hoe weet je wat je het beste kunt kopen? Welke wasmachine, digitale camera, dvd-speler of krulset? Veel mensen stappen naar een winkel waarin ze vertrouwen hebben, laten zich voorlichten en stappen even later met een kartonnen doos de winkel uit. Maar dat patroon wordt steeds meer doorbroken. De klanten zijn zwevende klanten geworden, ze hebben geen vaste winkels meer. Daar komt bij dat de markt soms heel onoverzichtelijk is. Neem het product dat tegenwoordig als warme broodjes over de toonbank gaat: de digitale camera. Er zijn zoveel types, zoveel merken en zoveel dingen waarop je bedacht moet zijn dat de klant die denkt even zo'n doosje van zachtglanzend metaal te kopen een half uur later duizelig weer buiten staat. Of hij heeft er een gekocht waarvan hij maar hoopt dat het hem uiteindelijk wel zal gaan bevallen, of hij heeft besloten zich eerst eens terdege in de materie te verdiepen. Dat kan met de testrapporten van een gespecialiseerd blad of de Consumentengids, maar wie een beetje op internet thuis is, gaat daar kijken. Als je wilt weten wat de wereld van een bepaalde digitale camera vindt, toets je op Google merk en typenummer in en je wordt overspoeld met informatie en meningen. Als je meteen to the point wil komen, tik je er review achter, dan kom je meteen bij de recensies.

Een bijzondere categorie daarin zijn de gebruikersrecensies. Je vindt ze bij gespecialiseerde websites, maar er zijn ook algemene recensiesites, vaak gekoppeld aan een internetwinkel. Wie bij Amazon de aanschaf van een boek of cd overweegt, kan bij die winkel vaak ook lezen wat anderen ervan vonden. Meestal zijn de besprekingen erg positief – dat is wel een minpuntje.

Gebruikersrecensies zijn er ook zonder een bepaalde winkel. Je hebt bijvoorbeeld het Amerikaanse Epinions.com, waar recensies te vinden zijn van honderden producten – van eierklutsers tot four wheel drives. Van elk product is ook te zien waar je het kunt kopen voor welke prijs, en van elke winkel worden ook weer recensies gegeven. Heel handig, maar ook hier krijgen bijna alle producten het maximale aantal sterren.

Een Nederlandse variant is de site Kieskeurig.nl, dat overigens niets met het voormalige televisieprogramma te maken heeft.

Op deze site is ook een groot aantal producten te vinden, van elk product worden de belangrijkste eigenschappen gegeven, de verkoopadressen met de prijzen en de gebruikerservaringen. Ook Kieskeurig verdient zijn geld met de koppelingen naar de winkels: op het moment dat je van een bepaalde winkel meer wil weten en erop doorklikt, betaalt de winkel een bepaald bedrag aan de site. Maar ook hier zijn de gebruikerservaringen de trekker. Je leest er over televisies, camera's, computers, wasmachines, etcetera.

Meestal zeer informatief, al treedt ook hier het fenomeen op dat de gebruikersrecensies opmerkelijk positief zijn. Het lijkt wel of al die kopers geen kwaad woord willen horen over hun Panasonic camera, hun Philips zonnebank of hun Compaq computer. Begrijpelijk, want wie net zoveel geld heeft uitgegeven is niet in een heel kritische stemming. En wie maar matig tevreden is, lijkt niet zo geneigd achter de pc te gaan zitten om dat oordeel eens genuanceerd onder woorden te brengen. Toch zou dat meer moeten gebeuren, want nu komt de bezoeker al snel tot de conclusie dat er tegenwoordig alleen maar topproducten worden verkocht. Of zou het toch een vak zijn, dat recenseren?

oosterbaan@nrc.nl

Websites: www.epinion.com; www.kieskeurig.nl; http://dmoz.org/World/Nederlands/ Huis_en_Tuin/Consumenten/