Operatie schone handen, Part II

Obelix weet het al jaren. En de Amerikanen natuurlijk ook. Rare jongens die Romeinen. Wie kan er nu nog verbaasd zijn over het financiële schandaal bij Parmalat waar wellicht meer dan 8 miljard euro van beleggers in rook is opgegaan?

Het gebeurt immers in een land waar het kabinet van Berlusconi recent nog de straffen op fraude en valse jaarrekeningen heeft verlaagd. En in de Amerikaanse media wordt ook fijntjes gewezen op de rol van de Italiaanse beurswaakhond Consob. Klein en machteloos. Pas in de kabinetszitting van komende donderdag zal een plan worden besproken om deze controleur meer middelen en speelruimte te geven.

En, met de Amerikaanse bril bezien, geven juist Italiaanse beursfondsen alle aanleiding om de vinger aan de pols te houden. Van de vijftig grootste bedrijven die aan de Milanese beurs staan genoteerd, hebben er slechts acht geen grootaandeelhouder met meer dan eenderde van de aandelen. Bij een deel gaat het om familiebedrijven, zoals Parmalat, waar de leiding vaak een ongezond grote macht heeft. En bij veel bedrijven waar één grote aandeelhouder zich manifesteert, spelen de andere beleggers de tweede viool.

Veel is waar. Toch is de uitgesprokenheid aan Angelsaksische kant wel erg verrassend.

Ondanks het grote schandaal bij Parmalat hebben de meeste financiële rampen zich de laatste twee jaar nog altijd in Amerika afgespeeld. Met Tyco, met Enron en met Worldcom. Ook daar maakte de top zich schuldig aan financiële acrobatiek, fraude en zelfverrijking.

Als het om bankieren gaat, staan ook ditmaal de Amerikaanse banken vooraan in de financiering van een omstreden bedrijf. Vooral opmerkelijk omdat de combinatie van een groeiende kas en een groeiende schuld van Parmalat toch vragen moest oproepen, zelfs bij overenthousiaste zakenbankiers.

Dat de Italiaanse toezichthouder Consob pas in november met kritische vragen kwam is laat. Maar toen een maand later de omvang van het schandaal duidelijk werd, vertoonden de Italiaanse autoriteiten een ongekende daadkracht. Onderzoeken werden gestart, topmannen en accountants werden verhoord en zonodig vastgezet, en samen met de Amerikaanse toezichthouder SEC wordt verder gespeurd.

Toen in Nederland een jaar geleden de onverkwikkelijkheden rond Ahold naar buiten kwamen, moesten de Nederlandse instanties eerst eens even bekijken wie nu precies waarover iets te zeggen had. Maar ja, konden we later opgelucht vaststellen, het geld bij Ahold werd vooral in Amerika achterovergedrukt.