Italianen laten wankel Parmalat niet in de steek

De topman zit vast, miljarden verdwenen. Maar Italië koopt producten van Parmalat als nooit tevoren.

De Italianen laten de wankelende melkmultinational Parmalat, zijn werknemers en producten niet in de steek. Eén op de drie pakken melk in de Italiaanse koelkasten komt uit de fabrieken van Parmalat. En dat aantal stijgt alleen maar sinds drie weken geleden een miljardenfraude bij het bedrijf aan het licht kwam.

Volgens het Rai-journaal van gisteravond zou men bijna 10 procent meer melk en slagroom van Parmalat zijn gaan gebruiken. ,,We moeten de mensen die bij dat bedrijf werken een beetje helpen'', zei een mevrouw in de microfoon van het tv-journaal. Ook groothandels en supermarktketens zouden er zo over denken, en zouden de producten die ze van Parmalat afnemen nu vooruit betalen, om het bedrijf zo aan wat meer liquide middelen te helpen.

Sinds de financiële ineenstorting van de melkmultinational wisselen de reacties zich in hoog tempo af. Van emotionele steunbetuigingen aan een bedrijf dat wereldwijd 36.000 werknemers heeft en waaraan vijfduizend boeren melk leveren, tot afschuw en verontwaardiging over de wijze waarop Parmalat-oprichter en directeur Calisto Tanzi het Italiaanse bedrijfsleven internationaal te schande heeft gemaakt.

Commentatoren maken zich in de kranten grote zorgen over het feit dat Italië opnieuw als een corrupt land is neergezet. Ze beklemtonen dat alles moet worden gedaan om te voorkomen dat investeerders wegblijven als gevolg van de wederopleving van het vroeger zo beruchte ,,Italiaanse risico''. Zoals het er nu voorstaat, schrijft Marco Vitale vandaag in de Corriere della Sera ,,bevindt Italië zich in de overtuiging van veel invloedrijke financieel commentatoren buiten de internationale financiële gemeenschap.''

Politici, vakbonden en verenigingen van de gedupeerde spaarders dringen aan op strengere boekhoudkundige controles. Minister van Financiën Giulio Tremonti beschuldigt de Italiaanse Bank ervan niet goed te hebben opgelet en gebruikt de crisis om tot één centrale controleautoriteit te komen die boven de huidige vijf komt te staan. De president van de Italiaanse bank Antonio Fazio verzet zich met hand en tand tegen dit voorstel en de beschuldiging dat zijn instelling haar werk niet goed heeft gedaan en dat hij zou moeten aftreden. Anderen waarschuwen dat de regering met de creatie van zo'n super controleautoriteit behalve de televisie ook de financiële wereld volledig in zijn macht krijgt. Iets wat met de grootste ondernemer van het land als premier gevaarlijke gevolgen zou kunnen hebben. Een premier, Berlusconi, die zich overigens uiterst verrast toonde over de zwendel en zei het voor onmogelijk te hebben gehouden dat een bedrijf in Italië voor miljarden kan frauderen.

Het parlement heeft inmiddels besloten tot een onderzoek om te achterhalen wie verantwoordelijk is voor de Parmalat-crisis en welke diepere oorzaken eraan ten grondslag liggen. Duidelijk lijkt nu al dat banken veel te gemakkelijk obligatieleningen hebben uitgeschreven zonder te controleren of Parmalat die schuldbekentenissen wel zou kunnen terug betalen.

Grote vraag die op de achtergrond speelt, is of er nog meer vergelijkbare maar nog verborgen affaires bestaan. Wat betreft de leider van de grootste communistische partij Fausto Bertinotti gaat het parlementsonderzoek lang niet ver genoeg. Hij heeft de crisis aangegrepen om te pleiten voor een onderzoekscommissie die de gebreken van het liberale kapitalisme in zijn algemeenheid onder de loep gaat nemen.

In de publieke discussie lijken vier prioriteiten met elkaar te wedijveren. Hoe de controle op de financiële wereld te verbeteren om te voorkomen dat er in de toekomst elders vergelijkbare affaires ontstaan? Hoe het op zich waardevolle en met sterke merken opererende bedrijf Parmalat te redden? Hoe de boosdoeners af te straffen? En hoe te voorkomen dat buitenlandse investeerders Italië als gevolg van de Parmalat-affaire links laten liggen?

Buiten deze zeer wezenlijke vragen en problemen als gevolg van de crisis blijkt de Parmalat-affaire boven alles ook een onwaarschijnlijk spannende crimi die elke dag weer een onverwachte wendingen neemt die uitgebreid worden verslagen in de kranten. Het is een levensecht feuilleton met hoofdrollen voor grote boeven en sprankelende helden.

Een van de hoofdpersonen is Fausto Tonna. Deze voormalige financiële topman gooide, zo blijkt uit de verhalen, met regelmaat rekenmachines uit het raam. Hij schold zijn baas Tanzi en diens zoon Stefano de huid vol en sloeg, toen hij ooit de sleutel van zijn kantoor vergat, liever een raam indan tweehonderd meter terug te lopen naar zijn huis om de sleutel op te halen. Als belangrijkste financiële genius achter de miljardenzwendel had hij blijkbaar geen tijd te verliezen.

De Parmalat-affaire is ook een familiedrama waarin zoon Stefano verklaart al lang ruzie te hebben met zijn vader Calisto en bezweert dat hij niets wist van de illegale praktijken van zijn papa. Een detective is het ook waarin de kranten elke dag weer grotere en complexere internationale routes beschrijven waarlangs het al dan niet bestaande geld van Parmalat werd rondgepompt.

En een heldenverhaal met in de hoofdrol de crisismanager Enrico Bondi wiens wallen elke dag dieper en wiens huid met het uur doorzichtiger wordt, terwijl hij de banken afrent op zoek naar overbruggingskredieten in de hoop de fabrieken van Parmalat draaiende te houden.

En in die fabrieken werken de arbeiders stug door. Diego Savi, werknemer bij de afdeling yoghurt, stempelt net als voor het uitbreken van de crisis nog altijd om tien voor vijf in de ochtend zijn kaart af om vervolgens te controleren of zijn machine elk uur op een ordentelijke manier tienduizend pakken yoghurt produceert.

,,Deze fabriek is ons leven en niet alleen ons salaris'', zegt Diego Savi in de Italiaanse krant Corriere della Sera. ,,En we kunnen dat maar op één manier verdedigen, door te werken zoals voorheen. De krach is als een enorme berg over ons heen gevallen, maar wij weten dat onze industrie gezond is. Uit de getallen die we de laatste dagen horen, blijkt gelukkig dat de mensen Parmalat blijven kopen en vertrouwen hebben in ons werknemers die er altijd alles aan doen om het product te verbeteren.''