India en Pakistan besluiten tot een dialoog

India en Pakistan willen een dialoog beginnen over al hun geschilpunten. Dat is goed nieuws, maar een snelle oplossing over de kwestie-Kashmir ligt niet voor het grijpen.

Zo onaangenaam als de laatste weken van het voorbije jaar voor hem verliepen, zo hoopvol is voor de Pakistaanse president en legerleider Pervez Musharraf het nieuwe jaar begonnen. Tot twee maal toe was hij in de tweede helft van december het doelwit van een terroristische aanslag, vermoedelijk het werk van moslimextremisten die zijn pro-Amerikaanse koers niet pruimen en een voortdurende herinnering aan het feit dat hij op zijn tellen moet blijven passen.

Maar nu is er goed nieuws, zeer goed nieuws zelfs, al zal het Musharrafs fundamentalistische tegenstanders alleen nog maar bozer maken: er is uitzicht gekomen op een dialoog met India over een oplossing voor het al decennia durende conflict over de omstreden regio Kashmir. Na de scheiding van het Britse subcontinent in 1947 kwam Kashmir grotendeels in handen van India hoewel de bevolking in meerderheid moslim is. Sindsdien hebben Pakistan en India vrijwel voortdurend ruzie gemaakt over het grensgebied, en vallen er bij aanslagen en beschietingen nog vrijwel dagelijks doden.

Maar misschien komt daaraan nu een einde. De eerste stap werd gisteren in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad gezet in de marge van een regionale conferentie van Zuid-Aziatische landen, toen de Indiase premier Atal Behari Vajpayee zich bereid toonde tot een directe ontmoeting met Musharraf. Een uur en vijf minuten praatten beide leiders met elkaar, zo klokten de waarnemers. De toonzetting was ,,hartelijk'' en de besproken agenda ,,gedetailleerd'', zeiden ze.

Afgesproken werd dat beide landen in februari een begin zullen maken met een ,,allesomvattende dialoog'' over hun geschilpunten, inclusief de status van Kashmir. ,,Dit is een overwinning van het gezond verstand, een overwinning voor gematigdheid, een overwinning voor staatsmanschap'', jubelde de Pakistaanse minister van Buitenlandse Zaken, Khursheed Kasuri, vanochtend toen hij het nieuws over de aanstaande dialoog met India bekend maakte op een persconferentie. De precieze agenda staat nog niet vast, en evenmin de lokatie waar de eerstvolgende gesprekken zullen plaatsvinden, maar toch: er mag voorzichtig worden gesproken van een ,,doorbraak''.

Toch blijft terughoudendheid op zijn plaats. Volgens sommige waarnemers is de kwestie-Kashmir zo gecompliceerd en ligt ze voor beide aartsrivalen zo gevoelig dat een oplossing op korte termijn ondenkbaar is. Bovendien hebben India en Pakistan al vaker de indruk gewekt hun betrekkingen te willen normaliseren, om vervolgens weer tegen elkaar ten strijde te trekken. Tweeëneenhalf jaar geleden reisde Musharraf af naar het Indiase Agra, maar werd een akkoord met premier Vajpayee op het laatste moment afgeblazen. Een jaar later trokken beide landen hun troepen samen langs elkaars grenzen en langs de bestandslijn in Kashmir en leek een derde oorlog om de grensregio op het punt van uitbreken. Toen was het gezond verstand opeens heel ver weg, en volgde de wereld de verrichtingen van beide kernmogendheden met ingehouden adem.

Voor beide landen staat veel op het spel. In Kashmir leven de onverwerkte trauma's voort van de bloedige deling van het Indiase subcontinent, toen India een `seculiere' staat voor hindoes werd en Pakistan een islamitisch thuisland voor moslims. Pakistan heeft steeds aangedrongen op een referendum in India's Kashmir (in de hoop dat de meerderheid kiest voor aansluiting bij Pakistan), maar vorige maand nuanceerde Musharraf dat standpunt. Dat was voor India het sein om opnieuw toenadering te zoeken tot de man die een jaar geleden nog werd verguisd als de steunpilaar van islamitische terreur in Kashmir en India.

Vanochtend werd bekend dat het gesprek van gisteren tussen Musharraf en Vajpayee volgende maand een vervolg krijgt als India en Pakistan met hun ,,alomvattende'' dialoog zullen beginnen. Onduidelijk is nog welke rol de partijen in Kashmir zelf daarbij zullen spelen, en of ze überhaupt wel echte zeggenschap krijgen van New Delhi en Islamabad.

Betrokkenheid van de Kashmiri zelf betekent overigens niet automatisch dat de kwestie er eenvoudiger op wordt. Het tegendeel is eerder het geval. Ook door Kashmir zelf lopen de politieke scheidslijnen, met een pro-Indiase vazalpartij aan de ene kant van het spectrum en islamitische pro-onafhankelijkheidspartijen aan de ander kant.

Zo eenvoudig zal het niet zijn voor Musharraf en Vajpayee om daar vrede te stichten. Maar, in de woorden van de Pakistaanse minister, ze hebben in ieder geval hun gezonde verstand herwonnen. En dat is een goed begin van 2004.