EU: slaap- of wachtdienst niet altijd werk

De Europese regels voor werktijden moeten volgens de Europese Commissie zodanig worden aangepast dat slaapdiensten of wachtdiensten in onder meer de gezondheidszorg niet of niet volledig als werkuren gelden. Na een recente uitspraak van het Europese Hof, die bepaalde dat wachtdiensten wel als werktijd gelden, zoeken EU-lidstaten als Nederland naarstig naar een oplossing.

,,We moeten kijken hoe we werktijd gaan definiëren en misschien kunnen er nationale definities komen'', zei Eurocommissaris Ana Diamantopoulou (Sociale Zaken) gisteren. De uitspraak van het Europese Hof van september vorig jaar kan de Nederlandse zorgsector zo'n 400 miljoen euro extra kosten, omdat zo'n tienduizend nieuwe arbeidskrachten zouden moeten worden aangenomen. In Duitsland worden de kosten op 1,75 miljard euro per jaar geschat door een noodzakelijke personeelsuitbreiding met 24 procent. Minister De Geus (Sociale Zaken) bepleitte al aanpassing van de EU-richtlijn. In de Nederlandse wetgeving gelden wachtdiensten van bijvoorbeeld brandweer niet als werktijd.

Enkele lidstaten, waaronder Nederland, werken sinds de Hof-uitspraak aan uitzonderingsregelgeving (`opt out') voor sommige categorieën werknemers. De EU-richtlijn biedt hiertoe de mogelijkheid op grond van een in 1993 op initiatief van Groot-Brittannië bedongen `opt-out'-clausule. ,,We willen op die manier de financiële gevolgen [van de Hof-uitspraak] zo laag mogelijk houden'', aldus een woordvoerster van Sociale Zaken vanmorgen.

Eurocommissaris Diamantopoulou wil de komende drie maanden eerst de sociale partners raadplegen, waarna zij in de lente met een concreet voorstel komt voor wijziging van de EU-richtlijn van 1993. Volgens deze richtlijn mag maximaal 48 uur per week (inclusief overuren) worden gewerkt, waarbij een bepaalde referentieperiode tot maximaal een jaar in acht wordt genomen. Ook zijn er regels over vakantie.

Diamantopoulou zei dat elf lidstaten de richtlijn niet volledig in nationale wetgeving hebben omgezet. ,,Als zoveel lidstaten de wet niet overnemen is er misschien iets mis met de wet'', aldus de Eurocommissaris. ,,We moeten kijken of we de richtlijn moeten veranderen, zodat deze flexibeler en gemakkelijker kan worden toegepast.''

Diamantopoulou wil ook naar de `opt-out'-clausule in de richtlijn kijken. Zij is ,,bezorgd'' omdat Groot-Brittannië hiervan veelvuldig gebruik maakt, ook waar dat niet nodig zou zijn. Zo'n 16 procent van de Britse werknemers tekende een `opt-out'-verklaring. ,,We weten niet zeker of de werknemer echt het recht van keuze wordt gelaten'', aldus Diamantopoulou.

De Commissie wil ook kijken naar gehanteerde referentieperiodes.