`VS houden Koerdische autonomie'

De Verenigde Staten hebben besloten de autonome Koerdische regering die sinds 1991 Noord-Irak bestuurt ook na de overdracht van de soevereiniteit aan een nieuwe regering in Bagdad in stand te houden.

Dat heeft The New York Times gisteren gemeld op basis van Amerikaanse en Iraakse bronnen. Koerdische leiders, naaste bondgentoen van de Amerikanen, hameren dezer dagen op behoud van hun autonomie. Volgens de krant zijn de Amerikaanse bestuurders tot de conclusie gekomen dat er onvoldoende tijd is om het (overwegend) Koerdische deel beter te incorporeren in de rest van Irak nu 15 november is besloten de soevereiniteit vóór 1 juli over te dragen. De Irakezen moeten de kwestie van federaliteit nu zelf regelen in hun toekomstige grondwet, die zij na de overdracht van de soevereiniteit gaan opstellen.

In het Midden-Oosten en ook binnen Irak zelf bestaat grote vrees dat een federaal Irak uiteindelijk zal uiteenvallen in een Koerdische en een Arabische staat, en de laatste misschien ook weer in een sunnitische en een shi'itische staat. Dat zou leiden tot grote turbulentie in de regio, waar bijvoorbeeld Turkije, met een eigen grote Koerdische minderheid, vaak heeft aangegeven een onafhankelijk Koerdistan niet te zullen tolereren.

Volgens de zegslieden van The New York Times is de Amerikaanse regering van plan na de overdracht van de soevereiniteit druk te blijven uitoefenen op de Irakezen zichzelf niet langs etnische en/of religieuze lijnen op te delen in de nieuwe grondwet. Maar de Koerden, die veel beter zijn georganiseerd dan de andere gemeenschappen in Irak, oefenen zware tegendruk uit om niet alleen hun speciale positie te behouden, maar ook hun gebied uit te breiden.

De Koerdische leider Masoud Barzani, die een prominente positie bekleedt in de Iraakse regeringsraad, eiste vorige maand in de Arabischtalige krant Al-Ta'akhi de oliestad Kirkuk en andere Koerdische gebieden die nu niet tot het autonome gebied behoren en onder het bewind van Saddam Hussein zijn gearabiseerd, voor de Koerden op. Hij dreigde impliciet met afscheiding als de Koerden hun zin niet zouden krijgen.

De Koerdische televisie meldde dat Barzani en zijn collega Jalal Talabani, wier partijen elk een deel van het Koerdische gebied besturen, vrijdag en zaterdag in een hotel bij de Koerdische stad Arbil met de hoogste Amerikaanse civiele bestuurder en zijn Britse tweede man, Jeremy Greenstock, hebben onderhandeld. Volgens Talabani hadden de besprekingen ,,goede resultaten'' opgeleverd. Hij gaf geen verdere bijzonderheden.

De maandvoorzitter van de regeringsraad, de sunniet Adnan Pachachi, verklaarde zaterdag het idee van federalisme ,,in principe'' te onderschrijven. Maar hij adviseerde de Koerden geduldig te zijn en de zaak niet nu op de spits te drijven.

De aanspraken van Koerdische leiders op Kirkuk hebben de spanning in de stad tussen de Koerdische meerderheid en Arabische en Turkmeense minderheden de laatste weken aanzienlijk verhoogd. De Arabieren en Turkmenen zijn fel gekant tegen toevoeging van Kirkuk aan de Koerdische autonomie. Vorige week vonden zes mensen de dood en werden er tientallen gewond bij demonstraties en etnische botsingen.

Het Amerikaanse leger kondigde vrijdag een nachtelijk uitgaansverbod af in Kirkuk. Amerikaanse troepen deden zaterdag invallen in gebouwen van Barzani's KDP en Talabani's PUK in de stad, en namen er wapens in beslag. Een hoge KDP-functionaris werd aangehouden. Hij zou opdracht hebben gegeven op Arabische en Turkmeense betogers te schieten.