Rome heeft eigen oplossing voor aids

Zoals velen ziet minister Van Ardenne (Ontwikkelingssamenwerking) een oorzakelijk verband tussen het verzet van de katholieke kerk tegen pil en condoom en de aids-epidemie en zwangerschappen met dodelijke afloop. Alleen als de kerk seksuele voorlichting en voorbehoedmiddelen toestaat, kunnen volgens de minister rampen als aids worden tegengegaan. De vraag is of dat klopt.

De katholieke kerk is voor een verantwoorde omgang met seksualiteit en plaatst deze binnen een omvattend en consistent mensbeeld. Seksuele voorlichting is dan ook uitstekend, mits deze aansluit bij dat mensbeeld. De kerk heeft uiteraard bedenkingen tegen seksuele voorlichting die daar afbreuk aan doet en seksuele permissiviteit bevordert. Het is een raadsel hoe nu deze kerk schuldig kan worden verklaard aan de verspreiding van aids – want dat doet de minister – terwijl zij tegen wil en dank onthouding en monogamie predikt. En daar krijg je geen aids van.

Het is evenzeer een raadsel waarom mensen zich iets zouden aantrekken van kerkelijke vermaningen over pil of condoom, terwijl zij buitenechtelijk – dus volgens de kerk `verboden' – seks hebben. Dat is een volstrekt absurde en irreële gedachte die alleen ingegeven kan worden door de behoefte iemand de schuld te kunnen geven als het fout gaat. Wie zonodig een slippertje moet maken en een seksueel overdraagbare ziekte (soa) of zwangerschap oploopt, is gewoon verkeerd bezig. Niemand gelooft dat je in dat geval geen condoom of pil hebt gebruikt ,,omdat dat van de kerk niet mag''.

De reden waarom de kerk zich verzet tegen voorbehoedmiddelen voor anderen is gelegen in het feit dat de kerk niet gelooft dat voorbehoedmiddelen vrouwen vrijer maken en de armoede helpen te bestrijden. En ook niet dat condooms helpen tegen de aids-epidemie. Kardinaal Trujillo is wel heel gemakkelijk neergesabeld met zijn zogenaamd `dwaze verhaal'. Het condoom mag misschien wel enige bescherming bieden tegen hiv, maar hoe vaker je `het' doet, hoe groter de kans op besmetting wordt. Bovendien blijken condooms bij verschillende soa's helemaal niet zo veilig als wel wordt gesuggereerd. De kans dat je een chlamydiabesmetting oploopt wordt bijvoorbeeld slechts met de helft teruggebracht. En wie een soa heeft is extra kwetsbaar voor hiv. Dat geldt ook voor de zo vaak genoemde overgevoeligheid voor latex en de bijbehorende zaaddodende pasta's. Kind en badwater dus.

De Hoge Risico Papillomavirussen (hr-HPV's), een van de belangrijkste oorzaken van baarmoederhalskanker, worden om die reden bewust buiten de vrij-veiligcampagne gehouden: het condoom helpt niks.

Het is raar: we trekken miljoenen uit voor die campagne en we verzwijgen bewust de hr-HPV's. Toch sterven jaarlijks in Nederland meer vrouwen (circa 250) aan baarmoederhalskanker dan dat er mensen sterven aan aids. Terwijl we weten dat hoe meer sekspartners iemand heeft, hoe groter de kans op HPV-besmetting is. Dat is niet logisch en al helemaal niet vrouwvriendelijk.

De condoomactie slaat gewoon niet aan. Jaar op jaar horen we dat risicogroepen niet veilig genoeg vrijen. Bovendien blijkt uit onderzoek dat condoomgebruik, zelfs onder seropositieven met een vaste relatie, niet vol te houden is. Ook in Afrika werkt het niet. Wat daar wel werkt is de ABC-methode, die daarom terecht door de Wereldgezondheidsorganisatie is overgenomen. ABC staat voor: Abstain (afzien van seks), Be faithful (één partner), use Condom. Dat in Oeganda het aantal aidsbesmettingen drastisch is teruggelopen, is hoofdzakelijk aan deze methode te danken, met name aan het feit dat juist jongeren hun seksueel gedrag grondig hebben veranderd.

En daar vinden zij de katholieke kerk aan hun zijde, die seksualiteit als iets bijzonders beschouwt en onthouding positief kan duiden. En juist aan dat laatste, blijkt uit verslagen, hebben jongeren behoefte. Wat uit die verslagen ook naar voren komt is dat armoede een hoofdoorzaak is van de aids-epidemie: slechte voeding en slechte hygiëne maken mensen kwetsbaar, maar armoede leidt ook tot de krottenwijken, geweld, drugsgebruik en prostitutie. De katholieke kerk hamert hier al jaren op.

Het verwijt dat minister Van Ardenne de kerk maakt, is achterhaald en dom. Dom omdat zij kennelijk meent de immense problemen van onveilige sex en ongewenste zwangerschappen en aids te kunnen oplossen met pil en condoom. De Derde Wereld is nog altijd hoofdzakelijk afhankelijk van handenarbeid en stevent als gevolg van de vergrijzing af op een demografische ramp. De combinatie van aids – dat vooral de middengeneraties treft – en pil- en condoomgebruik zal deze negatieve ontwikkeling versterken en tot catastrofale gevolgen kunnen leiden. De kerk wijst geboorteregeling niet af, pleit voor `verantwoord ouderschap', maar schrikt terug voor het zoveelste drastische ingrijpen in zoiets gevoeligs als demografie.

Jan Peeters is journalist en katholiek.