Lyceum verhuist even uit Minsk

Een Wit-Russisch lyceum is eind december even verhuisd, naar buurland Litouwen: de 104 leerlingen van lyceum Jokob Kolos in Minsk, de hoofdstad van Wit-Rusland, de veertien leerkrachten en de rector hebben van de Litouwse kerstvakantie (en de Litouwse gastvrijheid) geprofiteerd. In een lyceum in Vilnius hebben ze vanaf 21 december genoten van wat in Minsk niet meer bestaat: vrij onderwijs.

De Wit-Russische autoriteiten sloten lyceum Jokob Kolos in Minsk in juni vorig jaar. Uit geldgebrek, zo is officieel gezegd. Maar iedereen weet dat de werkelijke reden een andere is. In het Wit-Rusland van president Aleksandr Loekasjenko ademt het officiële onderwijs sterk de sfeer van de vroegere Sovjet-Unie, net zoals de hele samenleving de sfeer van de vroegere Sovjet-Unie ademt en op Sovjet-wijze wordt bestuurd: talrijke democratische vrijheden die in een land als Litouwen inmiddels vanzelfsprekend zijn ontbreken in Wit-Rusland, zoals de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van vergadering en de persvrijheid.

Lyceum Jokob Kolos volgde een eigen, onafhankelijk programma. In het Wit-Russisch. En noch het een, noch het ander was toegestaan. ,,De autoriteiten wilden van ons onderwijs in het Wit-Russisch en volgens een onafhankelijk programma niets weten'', zegt Ljavon Barsjeuvski, conrector. ,,We hebben twee jaar gevochten, maar zij waren sterker.''

De school functioneert nu ondergronds. De leerlingen krijgen op elf verschillende plekken in Wit-Rusland les. Maar het clandestiene lyceum heeft nergens de beschikking over scheikunde- en natuurkundelokalen en komt ook lesmateriaal te kort.

Voor de kerstvakantie konden de scholieren en de leerkrachten uitwijken naar buurland Litouwen, dat net als Wit-Rusland een ex-Sovjet-republiek is, maar dat een radicaal andere weg heeft gekozen en dit jaar lid wordt van de Europese Unie.

De gasten zijn in Vilnius gratis gehuisvest door het gemeentebestuur van de Litouwse hoofdstad. Ze gingen elke dag naar school, behalve op eerste kerstdag en nieuwjaarsdag. Ze vochten disputen en wedstrijden tafeltennis en basketbal uit met Litouwse scholieren. ,,Het is fantastisch. Na een half jaar eindelijk weer een echte school'', zegt de 15-jarige Loedmila.

Voor de rector van het lyceum van Vilnius was de hulp vanzelfsprekend. ,,We zijn blij dat we hebben kunnen helpen, omdat wat hun overkomt ons doet denken aan onze eigen situatie van vroeger'', aldus Saulius Jurkevicius.