Georgiërs verwachten nu wonderen van Misja

De Georgiërs hebben Michail Saakasjvili hun volle vertrouwen gegeven. Nu begint de klus – een loodzware klus, want Georgië zit op talrijke gebieden volledig aan de grond.

In het `Huis van de Metaalbewerkers' in de stad Roestavi staan al om tien uur 's ochtends al een rij voor het stemlokaal in de statige foyer, schemerig belicht door een eenzaam pitje. Georgië kiest een nieuwe president: Michail Saakasjvili. ,,We kussen hier allemaal zijn voeten. Zijn vrouw, Sandra Roelofs, was vorige week bij ons op bezoek. Wat een juweeltje!'' Zou Roestavi vandaag een opkomst van vijftig procent halen, is kiezersapathie geen probleem? ,,Apathie? Iedereen in Roestavi gaat stemmen.''

Dat lijkt nauwelijks overdreven. Georgië ging gisteren massaal naar de stembus om de `rozenrevolutie' van 23 november vorig jaar te legitimeren. De opkomst bedraagt een voor Georgië ongekende 75 procent, de 36-jarige Saakasjvili wint met een bijna stalinistische marge: 85,8 procent volgens de exit-polls.

Zelfs Edoeard Sjevardnadze, de 76-jarige patriarch die het land sinds 1972 domineerde, werkt mee aan een hoge opkomst: hij stemt 's ochtends in de oude sokkenfabriek van Tbilisi. Op wie? Saakasjvili? ,,Goed geraden'', glimlacht de 76-jarige gepensioneerde. ,,Hij is jong, hij is goed opgeleid en hij is vol energie. Ik ben daar bijna jaloers op.'' Maar, zo waarschuwt Sjevardnadze, de tijd van het praten is nu voorbij, nu moet Misja actie ondernemen. En veel ervaring heeft hij niet.

Zelf was Sjevardnadze ooit de mentor van de `jonge hervormers' die hem van de troon stootten, nu wil hij zijn oud-leerlingen graag adviseren. Maar een conflict ligt vlak achter de horizon. De oude leider is zelf geen doelwit van de oorlog tegen corruptie die moet beginnen, maar zijn familie is niet immuun. Want bijna alles dat geld opbrengt - havens, luchthavens, mangaan, kunstmest, mobiele telefonie, benzine, sigaretten, stroomtransit naar Turkije – is in handen van drie familieclans rond de oud-president: die van de zoon, de dochter en de neef.

De verwachting zijn zeer hoog gespannen in Georgië. Dat het zondagavond na de monsterzege van Saakasjvili relatief rustig blijft op straat, komt omdat het land de overwinning vijf nachten geleden al heeft gevierd. Tbilisi ging op oud-en-nieuw massaal de straat op, vierde het begin van 2004 als de eerste dag van een nieuw tijdperk. ,,Het was een schitterende avond'', zegt Sandra Roelofs zondagavond in hotel Sheraton. ,,Al zijn die hoge verwachtingen zijn wel een beetje beangstigend. Maar daar moeten we niet te veel bij stilstaan, we moeten gewoon met onze volle energie de schouders eronder zetten.''

Een grote schoonmaak, dat verwachten ze in Roestavi. ,,Alles wordt anders hier. Voor de dieven staat de gevangenis klaar, zegt Misja.'' Joera Nikadze, het voormalige hoofd van de communistische partij, staat met zijn vrienden bedaard zonnebloempitten te kauwen voor het `Huis van de Metaalbewerkers'. Wat hij van de toekomst verwacht? Daar moeten we echt voor gaan zitten, vindt hij. Tegenstribbelen helpt niet: twee minuten later wandelen we in een haag Georgische mannen naar café `Het Jachthuis', waar onder berenvachten en opgezette hertenkoppen een lange tafel vol chatsjapoeri, sjasliek, worst en karaffen zelfgemaakte witte wijn wacht.

Onderweg wijst Joera op de lege sokkel op het Vrijheidsplein, voorheen het Leninplein. ,,Daar stond Lenin. We hebben hem maar omver getrokken, want hij hield ons met zijn gesnurk uit onze slaap.'' Niet dat er veel voor Lenin in de plaats kwam. ,,Kijk om u heen.'' Joera maakt een wijds gebaar over de lege boulevards, de verveloze woonblokken en het doffe karkas van de metaalfabriek. ,,Dertien jaar geleden stonden hier zeven fabrieken te roken, reden er 130 autobussen, 30 trolleybussen en 300 taxi's over straat. En nu? Niets beweegt. We staan al dertien jaar stil hier, negentig procent van de mannen is werkloos. We hebben drie uur per dag elektriciteit, als alles meezit. Onze metaalfabriek is gesloopt en als schroot aan de Turken verkocht. De mannen die dat gedaan hebben? Misja gaat ze pakken! Ze lopen nu al rond met natte broeken, zo bang zijn ze.'' We brengen nog maar een toast uit op Sandra Roelofs, de gastvrijheid, de vriendschap, Georgië, Misja, Nederland. Tot twee maanden terug had Joera een dakbedekkersbedrijf, zegt hij. ,,Ik bood werk aan vijftien man, krijg ik opeens een belastingaanslag van 14.000 lari (6.500 euro). Waar moet ik dat vandaan halen? Misja zegt: het probleem in Georgië is dat de rijken niets betalen, maar dat kleine ondernemers als ik worden uitgeperst. Ik ga Misja volgende week maar eens opzoeken in Tbilisi, hij moet het maar voor me regelen.''

Voor Michail Saakasjvili begint nu dus het echte werk. In hotel Sheraton legt hij de wereldpers 's avonds opnieuw zijn prioriteiten uit. Hij schakelt moeiteloos over van het Georgisch naar het Russisch, van het Frans naar het Engels. Hij belooft een harde aanval op de corruptie. Het zakenleven heeft niets te vrezen, maar de Mercedessen, villa's en buitenlandse rekeningen van de ambtenaren worden geconfisqueerd. Georgië heeft `nieuwe energie' nodig, een injectie van enthousiaste, competente, in het Westen opgeleide jongeren in het ambtenarenapparaat. Hij wil de rechtspraak verbeteren, de belastinginning, integreren met Europa en de VS, een normale relatie met de grote buurman Rusland. Maar bovenal vraagt hij het volk om geduld. ,,De staatskas is bijna leeg, we hebben op korte termijn steun nodig uit het Westen. Maar uiteindelijk moeten wij onzelf bedruipen.'' En de afgescheiden regio's van Georgië, die zich niets aan Tbilisi gelegen laten liggen? Saakasjvili wil de territoriale integriteit van Georgië herstellen, maar zonder geweld. Georgië moet de regio's een dermate aantrekkelijk model bieden, dat ze zich vrijwillig aansluiten.

Vanuit Moskou klonken de afgelopen maanden bezorgde geluiden: Saakasjvili zou een nationalist zijn, onder zijn aanhang zouden zich teveel zviadisten bevinden, aanhangers van de hysterische romanticus Zviad Gamsagoerdia, de president die het land begin jaren negentig in een verwoestende burgeroorlog stortte waarvan het nooit echt herstelde. Abchazië, dat zich met de steun van de Russen in 1993 vrijvocht, ligt voorlopig buiten bereik. Maar in twee andere gebieden – Adzjarië en Zuid-Ossetië – zijn de jonge hervormers al actief. In Adzjarië steken er voor het eerst opeens oppositiebewegingen de kop op tegen Aslan Abazjidze, de potentaat die autocratisch heerst over deze zuidelijke republiek en smokkelenclave. En Zuid-Ossetië? Tot verbijstering van de lokale leiders komt Michail Saakasjvili daar zaterdag gewoon op bezoek: een doorbraak. Dat moet geen gewoonte worden, sputteren de verbouwereerde lokale machthebbers. Volgende keer moet de nieuwe president wel om toestemming vragen.

Een westerse diplomaat hoopt dat Saakasjvili niet teveel energie richt op het herstel van de Georgische eenheid, wat hem ongetwijfeld in ramkoers met Moskou zal brengen. Stabiliteit en economisch herstel, daarom moet het draaien. Washington en Brussel kunnen het staatsbudget aanvullen, maar voor economisch herstel draait allles om Rusland. Honderdduizenden Georgische gastarbeiders houden hun land nu overeind met het geld dat ze naar huis sturen, de enige markt voor Georgische landbouwprodukten ligt in het noorden, bovendien controleert Rusland de energiesector. Saakasjvili beroept zich al op zijn warme vriendschap met Poetin en hoopt op een dialoog tussen pragmatici. Maar die dialoog moet nog beginnen.

Sandra Roelofs maakt zich intussen op voor haar nieuwe rol als first lady. Ze wil gewoon in het ontwikkelingswerk blijven, neemt zich voor `de oren en ogen' te zijn van haar man. ,,Ik wil graag tussen hem en de mensen staan, benaderbaar blijven.''