De mythe van Anoenakki

Wat een treurig verhaal vertelt vanavond de zanger Bram Vermeulen in zijn programma In den beginne... Tegen de achtergrond van een door hemzelf ontworpen triptiek en met in zijn hand een pijp die voortdurend uitgaat verhaalt hij over een mythe die hij opdiepte uit boeken over Mesopotamische kleitabletten. Die zouden het ware verhaal vertellen achter het bijbelboek Genesis.

In de beste traditie van Von Dänikens Waren de goden kosmonauten? betoogt Vermeulen dat de mens niet is geschapen of ontstaan als integraal onderdeel van de schepping of de natuur. Nee, 450.000 jaar geleden landden op aarde een paar honderd buitenaardse ruimtevaarders (de Anoenakki) die aan mijnbouw gingen doen, en na een tijdje natuurlijk behoefte kregen aan een gehoorzaam werkvolkje. Genetische manipulatie leidde tot een mengsel van aap en Anoenakki. Dat zijn wij dus. Soemerische goden als Enki en Enlil waren de commandanten van deze nogal imperialistische buitenaardse expeditie. Vijfduizend jaar geleden kenden de Soemeriërs deze figuren kennelijk nog goed en ze deden volgens Vermeulen ook zelf aan ruimtevaart. Waar de Anoenakki nu zijn blijft onvermeld.

Mij lijkt dit onaangename scheppingsverhaal geen vooruitgang ten opzichte van de christelijke mythe. In hetzelfde genre is bijvoorbeeld Doris Lessings roman Shikasta (1979) oneindig veel humaner en diepzinniger.

Of de zanger – ooit beroemd geworden als de cabaretpartner van Freek de Jonge – denkt dat het allemaal ècht zo gegaan is, wordt niet duidelijk. Want een mythe vertellen is volgens Vermeulen ,,een waar verhaal over de tijd heentillen'', en daarmee kun je natuurlijk alle kanten op. Het maakt ook niet uit, want in zijn betoog zitten zo veel kleine en grote onnauwkeurigheden dat evident is dat het hier niet om gewone waarheid gaat.

Hier gaat het om zingeving. Interessanter is daarom dat Vermeulen dit verhaal ziet als `een opluchting'. Maar waarom? ,,In het christendom is geluk verdacht'', vertelt hij. Maar zijn Anoenakki-alternatief biedt niet veel meer ruimte.

Het enige lichtpuntje dat Vermeulen biedt is dat we als werkvolk mede uit Anoenakki-DNA zijn gevormd. En dat zou ons goddelijk moeten maken, besluit hij. Nou, wie weet!

In den beginne..., RVU, Ned.3, 20.02-21.05u.