De gevaarlijke charme van een trust

Advocatenkantoor Nauta Dutilh zit in de directie van diverse Nederlandse Parmalat-dochters. Daaronder een vennootschap die een rol speelt in de miljardenfraude.

Directeur A. Schilder van De Nederlandsche Bank waarschuwde er een maand geleden nog voor. ,,Zowel nationaal als internationaal zijn risico's gesignaleerd die aan trustdiensten zijn verbonden. Deze risico's zijn significant. De reputatie van uw trustkantoor (...) kan geschaad worden door het handelen van uw cliënten.''

Nauta Dutilh, het grootste advocatenkantoor van Nederland, ondervindt die risico's momenteel aan den lijve. Een dochtermaatschappij van Nauta bekleedt een directiezetel bij vier Nederlandse dochters van Parmalat. Deze vennootschappen lijken direct betrokken bij de miljardenfraude die Parmalat met hulp van een dochtermaatschappij op de Kaaimaneilanden pleegde.

Waarom laat Parmalat een belangrijk deel van zijn financiering via Nederlandse en Antilliaanse vennootschappen lopen en waarom bekleedt een advocatenkantoor directiezetels in sommige maatschappijen?

Nauta Dutilh buigt zich nog over het dossier en kan in dit stadium niet verder ingaan op de zaak. Een woordvoerder van trustmaatschappij Amaco, die namens Nauta Dutilh een deel van de taken waarneemt, zegt dat Parmalat in Nederland BV's heeft ,,om haar moverende redenen''. ,,Amoco voert gewoon het bestuur van een vennootschap namens een cliënt. De rol van Nauta is vooral die van fiscaal adviseur'', zegt de woordvoerder van Amaco. Vanochtend werd binnen de directies van de Nederlandse Parmalat-vennootschappen overleg gevoerd hoe met de kwestie om te gaan.

Dat buitenlandse vennootschappen Nederlandse en Antilliaanse vennootschappen `gebruiken' in hun concernstructuur is niet nieuw. Volgens A. Louwinger, fiscalist bij advocatenkantoor Lovells, is Nederland onder meer aantrekkelijk doordat het ,,veel en kwalitatief hoogwaardige belastingverdragen heeft met andere landen''. Omdat het Nederlandse belastingregime niet de bronbelasting op rente kent die in veel andere landen wel gebruikelijk is, kan een Nederlandse vennootschap binnen een kerstboom van vennootschappen het belastingtarief voor concerns verlagen. ,,Je ziet dat vaak bij rente en royalties.'' Dit is een van de redenen waarom de Rolling Stones en David Bowie een deel van hun zakenimperium via Nederland laten lopen. Bij Parmalat Finance Corporation staan vooral obligatieleningen op de balans. Parmalat Netherlands heeft als bezit met name vorderingen op andere bedrijfsonderdelen van Parmalat, met een waarde van 1,2 miljard euro (eind 2002).

Antilliaanse vennootschappen zijn net als Nederlandse vennootschappen aantrekkelijk door hun milde fiscale regime. Bovendien vallen Antilliaanse vennootschappen volgens Louwinger – die benadrukt in algemene zin te spreken en niet bekend is met de Nederlandse en Antilliaanse vennootschappen van Parmalat – onder de BRK, de Belastingregeling voor het Koninkrijk, te vergelijken met een belastingverdrag. Die voorziet in een fiscaal gunstige behandeling van dividenden. De Antillen kennen in beginsel geen belasting op koerswinsten en dividenden op Nederlandse aandelenbelangen en daarnaast kennen de Antillen volgens Louwinger geen belasting op dividenden die op de Antillen worden uitgekeerd. Trustmaatschappijen zijn een onmisbare schakel in de lange ketens van vennootschappen die in Nederland worden gebouwd om financiële, juridische of fiscale redenen. ,,Het belangrijkste van zo'n trustmaatschappij is om de vennootschappen substance te geven.'' Dat betekent volgens Louwinger onder meer dat de vennootschap een vestigingsplaats en postadres heeft, dat het bestuur wordt uitgeoefend en dat de administratie wordt gevoerd. Personeel heeft een dergelijke vennootschap niet: bij de drie Nederlandse dochters van Parmalat bedraagt het aantal medewerkers volgens de jaarverslagen steeds `nil'.

Het belang van de fiscale component is in de balans van het in Rotterdam gevestigde Parmalat Finance Corporation te lezen. Het vehikel heeft in 2002 een nettoverlies geleden van 2 miljoen euro. Het verlies voor belastingen bedroeg 53,7 miljoen euro. Dit bedrag werd bijna goedgemaakt door een positieve post van 51,7 miljoen euro, te weten teruggave van vennootschapsbelasting.