Afghanen eens over nieuwe grondwet

Twee jaar na de verdrijving van het radicaal-islamitische bewind van de Talibaan heeft Afghanistan een nieuwe grondwet. Vrouwen krijgen volgens deze grondwet gelijke rechten.

Na drie weken van onderhandelingen bereikte de Afghaanse loya jirga, de grote vergadering van vertegenwoordigers uit het hele land, gisteren overeenstemming over de nieuwe constitutie.

In de grondwet is vastgelegd dat Afghanistan een islamitisch land is en voortaan de Islamitische Republiek Afghanistan zal heten. Maar de shari'a (islamitische wetgeving) komt er niet in voor. Wel staat er de bepaling in dat geen wet in strijd mag zijn met de islam.

Aanvaarding van de tekst door de 502 afgevaardigden op de bijeenkomst in de hoofdstad Kabul wordt gezien als een mijlpaal in het proces van wederopbouw dat in gang werd gezet na de verdrijving van de Talibaan, twee jaar geleden. De volgende belangrijke stap zijn de eerste democratische presidentsverkiezingen, die naar verwachting komende zomer zullen worden gehouden en mogelijk zullen samenvallen met de verkiezingen voor een parlement.

Onder anderen de Amerikaanse president Bush en topman Kofi Annan van de Verenigde Naties juichten de aanvaarding van de grondwet gisteren toe. VN-gezant Lakhdar Brahimi zei dat de afgevaardigden op de vergadering ,,alle redenen hebben om trots te zijn op wat ze hebben bereikt''. Hij zei dat de grondwet een ,,bron van hoop'' is en dat de ,,tijd voor jihad voorbij is''.

De nu aanvaarde grondwet voorziet in een sterk presidentieel systeem, zoals de huidige, met steun van de Verenigde Staten naar voren geschoven president Hamid Karzai wenste. Karzai had gedreigd zich terug te trekken als kandidaat voor de komende presidentsverkiezingen als het parlement meer macht zou krijgen. Hij moet nu twee vice-presidenten naast zich dulden in plaats van één, maar verder zijn er slechts kleine wijzingen doorgevoerd ten opzichte van de ontwerptekst.

Karzai vindt dat de president sterke bevoegdheden moet hebben om te voorkomen dat er andere machtscentra ontstaan, zoals in de periode na de val van het communistische regime in 1992 het geval was. Toen ontbrandde een machtsstrijd in de islamitische regering waaraan uiteindelijk een eind kwam met de opkomst van de Talibaan.

In de grondwet worden het Dari en het Pathaans uitgeroepen tot officiële talen van Afghanistan. Eind vorige week nog leek de loya jirga op een mislukking uit te lopen toen vertegenwoordigers van verschillende etnische groeperingen zoals de Oezbeken en de Hazara's vasthielden aan de eis dat ook hun talen een officiële status zouden krijgen.

De voormalige koning Mohammad Zahir Shah mag de rest van zijn leven de titel `Vader van de Natie' dragen.

ACHTERGROND: pagina 5

HOOFDARTIKEL: pagina 7